Εγγραμματοσύνη υγείας και ενημέρωση γονέων από τον σχολικό νοσηλευτή

Εισαγωγή : Η αξιολόγηση του επιπέδου εγγραμματοσύνης σε θέματα υγείας (ΕΥ) των γονέων αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την αποτελεσματική επικοινωνία των σχολικών νοσηλευτών με τους γονείς και τον σχεδιασμό κατάλληλων παρεμβάσεων υγείας. Σκοπός: Η παρούσα μελέτη, σκοπό είχε τη διερεύνηση των επιπέδων ΕΥ και ψηφιακής-ΕΥ των σχολικών νοσηλευτών, των πηγών ενημέρωσης που χρησιμοποιούν για θέματα υγείας, της γνώσης και της εμπειρίας τους αναφορικά με την ΕΥ και της ικανότητάς τους να αξιολογούν την ΕΥ των γονέων των μαθητών τους. Δευτερεύων σκοπός της μελέτης ήταν η διερεύνηση της ΕΥ γονέων παιδιών με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες που φοιτούν στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση του δημόσιου σχολείου στην Ελλάδα και των πηγών ενημέρωσής τους. Μεθοδολογία: Η έρευνα βασίστηκε σε ποσοτική μεθοδολογία και περιλάμβανε 200 σχολικούς νοσηλευτές και 52 γονείς μαθητών με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες (δείγμα ευκολίας). Οι συμμετέχοντες νοσηλευτές συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια που περιλάμβαναν ερωτήσεις για τα δημογραφικά τους χαρακτηριστικά και τις πηγές ενημέρωσης που χρησιμοποιούν για θέματα υγείας και κλίμακες για την αξιολόγηση της ΕΥ (HLS-EU-Q16), ψηφιακής-ΕΥ (eHeals-Carer) και των γνώσεων και εμπειρίας για την ΕΥ (HLKES). Επίσης, διενεργήθηκε συγχρονική μελέτη, στην οποία συμμετείχαν 52 ζεύγη σχολικών νοσηλευτών και γονέων. Οι γονείς συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια με τα δημογραφικά χαρακτηριστικά τους, τις πηγές ενημέρωσης για θέματα υγείας και την κλιμακα HLS-EU-Q16 για την αντικειμενική αξιολόγηση της ΕΥ τους. Η εκτίμηση της ΕΥ των γονέων από τους σχολικούς νοσηλευτές βασίστηκε σε δύο προσαρμοσμένα ερωτήματα από τη διεθνή βιβλιογραφία και συγκρίθηκε με το αποτέλεσμα της αντικειμενικής αξιολόγησης. Αποτελέσματα: Το δείγμα της μελέτης αποτέλεσαν 200 σχολικοί νοσηλευτές και 52 γονείς/κηδεμόνες μαθητών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, εκ των οποίων σχηματίστηκαν 52 αντίστοιχα ζεύγη. Οι σχολικοί νοσηλευτές ήταν στην πλειονότητά τους γυναίκες, με τους περισσότερους να ανήκουν στην ηλικιακή ομάδα των 31–39 ετών, ενώ ο μέσος όρος ηλικίας ήταν τα 35,3 έτη (Μ = 35,3). Επίσης, είχαν μεταπτυχιακή εκπαίδευση (n = 116, 58,0%) και μέση επαγγελματική εμπειρία περίπου δύο ετών, κυρίως σε σχολεία πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης αστικών περιοχών. Οι περισσότεροι σχολικοί νοσηλευτές παρουσίασαν επαρκή ΕΥ (n = 175, 87,5%). Η πλειονότητα (n = 180, 90%) ενημερωνόταν συστηματικά για τις εξελίξεις στον χώρο της υγείας και της σχολικής νοσηλευτικής κυρίως από επιστημονικές πηγές και δήλωσαν περιορισμένη εμπιστοσύνη σε μη επιστημονικές πηγές ενημέρωσης. Οι συμμετέχοντες νοσηλευτές παρουσίασαν, επίσης, σχετικά υψηλά επίπεδα ψηφιακής-ΕΥ (M= 39,04, SD = 5,65). Η γνώση σε θέματα ΕΥ βρέθηκε να σχετίζεται θετικά με το επίπεδο εκπαίδευσης (β = 0,631, p = 0,035) των σχολικών νοσηλευτών και την αναζήτηση πληροφοριών σε επιστημονικές πηγές ενημέρωσης (β = 0,447, p = 0,023). Η εμπειρία σε θέματα ΕΥ βρέθηκε να σχετίζεται θετικά με τη συχνότητα ενημέρωσης για τις εξελίξεις στον χώρο της υγείας και της σχολικής νοσηλευτικής (β = 0,188, p = 0,014) και την ψηφιακή-ΕΥ (β = 0,156, p = 0,035).Αντίστοιχα, οι γονείς (Ν=52) ήταν κυρίως γυναίκες (n=49, 94,2%), μέσης ηλικίας περίπου 42 ετών (M = 42,02, Mdn = 42), με πανεπιστημιακή (n=17, 32,7%) ή μεταπτυχιακή εκπαίδευση (n=11, 21,2%). Οι περισσότεροι εργάζονταν στον ιδιωτικό (n=28, 38,5%) ή δημόσιο τομέα (n=13, 25%). Παρουσίασαν κατα κύριο λόγο επαρκή επίπεδα ΕΥ, με την πλειονότητα να κατατάσσεται στην κατηγορία «Επαρκής ΕΥ» (n = 32, 61,54%). Οι γονείς προτιμούσαν ιατρικές πηγές, όπως οι παιδίατροι (n=38, 76%), ενώ η χρήση του διαδικτύου ήταν επίσης διαδεδομένη, με το 35,3% (n=18) να χρησιμοποιεί μηχανές αναζήτησης. Ο σχολικός νοσηλευτής αποτελούσε πηγή ενημέρωσης για 7 άτομα (13,7%). Για την εκτίμηση της ΕΥ των γονέων από τους σχολικούς νοσηλευτές, συμμετείχαν 52 ζεύγη γονέων-σχολικών νοσηλευτών. Ο συντελεστής Kappa ανέδειξε εξαιρετικά χαμηλό επίπεδο συμφωνίας (Kappa = 0,060, p = 0,547). Η ανάλυση διασταυρούμενων πινάκων έδειξε ότι οι νοσηλευτές ταξινομούσαν συχνά την ΕΥ ως «Επαρκή», παρατηρήθηκαν όμως σημαντικές εσφαλμένες ταξινομήσεις στις κατηγορίες «Προβληματική» και «Ανεπαρκής». Η ανάλυση ευαισθησίας-ειδικότητας αποκάλυψε χαμηλή ευαισθησία (TPR= 20,0%) στον εντοπισμό ανεπαρκούς ΕΥ. Ο συντελεστής ICC= -0,018, υποδήλωσε πενιχρή αξιοπιστία στις μετρήσεις συμφωνίας, ενώ υπήρχε εξαιρετικά χαμηλή συμφωνία μεταξύ των εκτιμήσεων των σχολικών νοσηλευτών και των αντικειμενικών μετρήσεων ΕΥ των γονέων (κ= 0,06, p= 0,547). Συμπεράσματα: Τα ευρήματα υπογραμμίζουν τη σημασία της συνεχούς επιμόρφωσης και της ενίσχυσης της ΕΥ των γονέων αλλά και των σχετικών γνώσεων και δεξιοτήτων των σχολικών νοσηλευτών. Αναδεικνύεται ότι είναι ουσιαστικό οι σχολικοί νοσηλευτές να διαθέτουν την ικανότητα εκτίμησης του επιπέδου ΕΥ των γονέων, προκειμένου να διευκολύνεται η αποτελεσματική επικοινωνία και συνεργασία μαζί τους και, κατ’ επέκταση, η παροχή στοχευμένης και επαρκούς υποστήριξης στους μαθητές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες.