Μελέτη της αλληλεπίδρασης χρηματιστηριακών δεικτών, μοντελοποίησή τους και ανάλυση συστημικού κινδύνου με τη θεωρία της πολυπλοκότητας

Αυτή η διατριβή έχει ως σκοπό να συνεισφέρει στην μοντελοποίηση χρηματοοικονομικών χρονοσειρών με χρήση μεθόδων που προέρχονται από την θεωρία της πολυπλοκότητας, με στόχο την ανίχνευση και εκτίμηση του συστημικού κινδύνου. Στις χρονοσειρές αυτές συμπεριλαμβάνονται δεδομένα από μετοχές, εμπορεύματα και μετοχικούς δείκτες και κρυπτονομίσματα. Η παρούσα διδακτορική διατριβή διαρθώνεται σε έξι κεφάλαια. Στο πρώτο κεφάλαιο, πραγματοποιείται μια εισαγωγή στην θεωρία της πολυπλοκότητας και του συστημικού κινδύνου. Στη συνέχεια γίνεται μια ενδελεχής παρουσίαση του ιστορικού των χρηματοοικονομικών κρίσεων των ΗΠΑ από τις αρχές του 19ου αιώνα έως και την κρίση της Μεγάλης Ύφεσης του 2008 με σκοπό την ανάλυση των αιτιών και των συνεπειών των κρίσεων καθώς και της συμπεριφοράς των επενδυτών σε αυτές τις περιόδους. Στο δεύτερο κεφάλαιο γίνεται μια αναφορά στα χαρακτηριστικά των πολύπλοκων συστημάτων και του συστημικού κινδύνου και στην συνέχεια αναλύεται το φαινόμενο της κρίσιμης επιβράδυνσης και της κρίσιμης μετάβασης. Στο τρίτο κεφάλαιο, παρουσιάζεται η θεωρία για σημαντικά φαινόμενα που παρατηρούνται στα πολύπλοκα χρηματοοικονομικά συστήματα όπως οι κρίσιμες μεταβάσεις, οι κρίσιμες επιβραδυνσεις, και η φρακταλική δομή των χαοτικών συστημάτων. Στο τέταρτο κεφάλαιο, γίνεται παρουσίαση και ανάλυση των μαθηματικών εργαλείων που χρησιμοποιούνται στην μοντελοποίηση των χρονοσειρών. Στο πέμπτο κεφάλαιο παρουσιάζεται η μελέτη η οποία αποτελείται από δύο σκέλη. Αρχικά, γίνεται εφαρμογή μεθόδων ελέγχου συσχέτισης και αλληλεπίδρασης μεταξύ μετοχικών δεικτών από διαφορετικά κράτη. Το δεύτερο σκέλος της μελέτης επικεντρώνεται στην ανίχνευση έγκαιρων προειδοποιητικών σημάτων κινδύνου που αφορούν χρηματοοικονομικές χρονοσειρές δεδομένων από μετοχικούς δείκτες, μετοχές υψηλής κεφαλαιοποίησης των ΗΠΑ, εμπορεύματα και κρυπτονομίσματα. Έτσι προτείνεται μία μέθοδος που ανιχνεύει την πτώση όλων των παραπάνω τίτλων με την χρήση του κινητού εκθέτη Lyapunov και του κινητού εκθέτη Hurst, σημειώνοντας ικανοποιητικά αποτελέσματα. Στο έκτο κεφάλαιο της διατριβής παρουσιάζονται τα συμπεράσματα που απορρέουν από τα αποτελέσματα της έρευνας τα οποία μπορούν να βοηθήσουν τους επενδυτές στην διαχείριση επενδυτικού κινδύνου και στην λήψη επενδυτικών αποφάσεων. Στη συνέχεια παρουσιάζονται προτάσεις που αφορούν την προοπτική για περαιτέρω μελέτη.