Λατινική εκκλησία, πολιτική και κοινωνία στη βενετική Κρήτη (τέλη 16ου – α΄ μισό 17ου αι.)

Η παρούσα διατριβή εξετάζει την οργάνωση και τη λειτουργία της λατινικής αρχιεπισκοπής της Κρήτης και τις σχέσεις της με τη Βενετία και την Αγία Έδρα το πρώτο μισό του 17ου αιώνα. Η αρχιεπισκοπή, όπως και οι υπόλοιποι εκκλησιαστικοί θεσμοί στο νησί, προσεγγίζονται ως πεδία άσκησης πολιτικής, κοινωνικής και οικονομικής διαχείρισης από την κοσμική εξουσία σε ένα δογματικά μεικτό και πολιτικά ευαίσθητο περιβάλλον. Μέσα από την αξιοποίηση αρχειακών πηγών, αναλύονται οι μηχανισμοί ελέγχου των εκκλησιαστικών αρμοδιοτήτων, των δικαιοδοσιών και των οικονομικών πόρων από την Πολιτεία του Αγίου Μάρκου, οι παρεμβάσεις της Αγίας Έδρας, στο πλαίσιο των αντιμεταρρυθμιστικών προσπαθειών ενίσχυσης των αρμοδιοτήτων της, αλλά και οι ενέργειες της Propaganda Fide για την επίτευξη της δογματικής μεταστροφής του τοπικού ορθόδοξου στοιχείου. Παράλληλα, διερευνώνται οι ζυμώσεις στο εσωτερικό της κρητικής κοινωνίας και η στάση μέρους κοινωνικά και οικονομικά επιφανών Ορθόδοξων υπηκόων, οι οποίοι αντιλαμβάνονταν τη σημασία της πολιτικής αφοσίωσης στη Γαληνοτάτη και την επιστράτευαν ως επιχείρημα για την προάσπιση της δογματικής ελευθερίας των ίδιων και των ομόδοξών τους. Η μελέτη καταδεικνύει ότι η βενετική εκκλησιαστική πολιτική εντασσόταν σε ένα ευρύτερο σύστημα διαχείρισης της κυριαρχίας στο μεθοριακό και ετερόδοξο περιβάλλον. Σταθερά μελήματα της Πολιτείας του Αγίου Μάρκου αποτέλεσαν η προάσπιση των οικονομικών συμφερόντων της, η αποτροπή παρεμβάσεων της Ρώμης στη σφαίρα εξουσίας της και η αποφυγή δογματικών ερίδων, που μπορούσαν να απειλήσουν την εξουσία της στην Κρήτη. Συγχρόνως, οι σχέσεις της Βενετίας με το ορθόδοξο στοιχείο υπερέβαιναν τα κρητικά όρια και περιλάμβαναν το οικουμενικό πατριαρχείο στην Κωνσταντινούπολη, εντάσσοντας το νησί σε ένα ευρύτερο πλέγμα υπερτοπικών εκκλησιαστικών και πολιτικών αλληλεπιδράσεων. Η Κρήτη αναδεικνύεται έτσι ως χώρος συνάντησης τοπικών και μη εξουσιών και ως πεδίο εφαρμογής πολιτικών κυριαρχίας στην ανατολική Μεσόγειο κατά το πρώτο μισό του 17ου αιώνα.