Talent management in the new business era

Η παρούσα διδακτορική διατριβή πραγματεύεται τη Διαχείριση Ταλέντου (ΔΤ) ως στρατηγικό οργανωσιακό μηχανισμό στο σύγχρονο επιχειρηματικό περιβάλλον που διαμορφώνεται από τις ραγδαίες τεχνολογικές, οργανωσιακές και κοινωνικές μεταβολές της Βιομηχανίας 4.0, γνωστή και ως Τέταρτη Βιομηχανική Επανάσταση, και τη σταδιακή μετάβαση προς τη Βιομηχανία 5.0. Το διεθνές επιχειρηματικό περιβάλλον χαρακτηρίζεται από αυξημένη αβεβαιότητα, ψηφιοποίηση διαδικασιών, αυτοματοποίηση, αξιοποίηση τεχνητής νοημοσύνης και δεδομένων μεγάλης κλίμακας, γεγονός που μεταβάλλει ριζικά τη φύση της εργασίας, τις απαιτούμενες δεξιότητες και τον ρόλο του ανθρώπινου δυναμικού στους οργανισμούς. Στο πλαίσιο αυτό, η αποτελεσματική διαχείριση του ταλέντου αναδεικνύεται σε κρίσιμο παράγοντα οργανωσιακής επιβίωσης, ανταγωνιστικότητας και βιωσιμότητας. Κεντρικός σκοπός της διατριβής είναι η συστηματική διερεύνηση των διευκολυντικών παραγόντων (antecedents) που επηρεάζουν την αποτελεσματική εφαρμογή των πρακτικών ΔΤ (προσέλκυση, ανάπτυξη, διακράτηση ταλέντου), καθώς και των οργανωσιακών αποτελεσμάτων (outcomes) που απορρέουν από αυτήν, με έμφαση στον ψηφιακό μετασχηματισμό, την Ποιότητα 4.0 (Quality 4.0) και την επιχειρησιακή βιωσιμότητα. Η έρευνα επιδιώκει να καλύψει σημαντικά ερευνητικά κενά της διεθνούς βιβλιογραφίας, τα οποία σχετίζονται με την έλλειψη ενιαίου θεωρητικού πλαισίου, τη διαφοροποίηση των ορισμών και την αποσπασματική εμπειρική διερεύνηση της ΔΤ, ιδιαίτερα στο πλαίσιο της Βιομηχανίας 4.0. Σε θεωρητικό επίπεδο, η διατριβή βασίζεται σε εκτενή και συστηματική βιβλιογραφική ανασκόπηση, η οποία καλύπτει το σύνολο των βασικών εννοιών, θεωρητικών προσεγγίσεων και εξελικτικών τάσεων που σχετίζονται με το ταλέντο και τη ΔΤ. Αναλύονται διεξοδικά οι διαφορετικές προσεγγίσεις ορισμού του ταλέντου, καθώς και οι βασικές θεωρητικές βάσεις της ΔΤ, όπως η Θεωρία των Πόρων και Ικανοτήτων (Resource-Based View), η Θεωρία του Ανθρώπινου Κεφαλαίου (Human Capital Theory) και οι σύγχρονες στρατηγικές προσεγγίσεις της Διοίκησης Ανθρώπινου Δυναμικού. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάγκη εννοιολογικής αποσαφήνισης και λειτουργικής οριοθέτησης της ΔΤ, δεδομένης της πολυδιάστατης φύσης της έννοιας και της απουσίας ευρέως αποδεκτού ορισμού στη διεθνή βιβλιογραφία. Η διατριβή υιοθετεί μια λειτουργική προσέγγιση της ΔΤ, βασισμένη σε τρεις βασικές διαστάσεις: την προσέλκυση ταλέντου, την ανάπτυξη ταλέντου και τη διατήρηση ταλέντου. Οι διαστάσεις αυτές αντιμετωπίζονται ως αλληλένδετα και αλληλοεξαρτώμενα στοιχεία ενός ενιαίου συστήματος, το οποίο επηρεάζεται από το οργανωσιακό και τεχνολογικό περιβάλλον και, ταυτόχρονα, επηρεάζει κρίσιμα επιχειρησιακά αποτελέσματα. Στο πλαίσιο της Βιομηχανίας 4.0, η ΔΤ δεν προσεγγίζεται ως μια μεμονωμένη πρακτική διαχείρισης ανθρώπινου δυναμικού, αλλά ως στρατηγική οργανωσιακή ικανότητα που συνδέεται άμεσα με τον ψηφιακό μετασχηματισμό, την καινοτομία, την ποιότητα και τη βιωσιμότητα. Βάσει της βιβλιογραφικής ανασκόπησης και των εντοπισμένων ερευνητικών κενών, η διατριβή αναπτύσσει ένα ολοκληρωμένο εννοιολογικό και ερευνητικό μοντέλο, στο οποίο διερευνώνται αφενός οι διευκολυντικοί παράγοντες της ΔΤ και αφετέρου τα αποτελέσματά της. Ως βασικοί διευκολυντικοί παράγοντες εξετάζονται η ηγεσία, η οργανωσιακή κουλτούρα, και η εταιρική φήμη, παράγοντες που, σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία, διαμορφώνουν το πλαίσιο μέσα στο οποίο αναπτύσσονται και εφαρμόζονται οι πρακτικές ΔΤ. Ως βασικά οργανωσιακά αποτελέσμα των σχετικών πρακτικών εξετάζονται ο ψηφιακός μετασχηματισμός, η υιοθέτηση πρακτικών Ποιότητας 4.0 και η επιχειρησιακή βιωσιμότητα, αναδεικνύοντας τον ρόλο της ΔΤ ως καταλύτη στρατηγικής αλλαγής και μακροπρόθεσμης απόδοσης. Σε εμπειρικό επίπεδο, η διατριβή υιοθετεί ποσοτική ερευνητική προσέγγιση. Η συλλογή των πρωτογενών δεδομένων πραγματοποιήθηκε μέσω δομημένου ερωτηματολογίου, το οποίο σχεδιάστηκε βάσει της διεθνούς βιβλιογραφίας και των θεωρητικών εννοιών που εξετάζονται. Το δείγμα της έρευνας περιλαμβάνει επιχειρήσεις από διαφορετικούς κλάδους της οικονομίας, επιτρέποντας την ευρύτερη κατανόηση των πρακτικών ΔΤ σε ποικίλα οργανωσιακά και παραγωγικά περιβάλλοντα. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη διασφάλιση της αξιοπιστίας και εγκυρότητας των μετρήσεων, καθώς και στην καταλληλότητα των δεδομένων για πολυμεταβλητή στατιστική ανάλυση. Η ανάλυση των δεδομένων πραγματοποιήθηκε με τη χρήση αναγνωρισμένων στατιστικών μεθόδων. Συγκεκριμένα, εφαρμόστηκαν Διερευνητική Παραγοντική Ανάλυση (Exploratory Factor Analysis - EFA) και Επιβεβαιωτική Παραγοντική Ανάλυση (Confirmatory Factor Analysis - CFA) για την αξιολόγηση της δομής και της εγκυρότητας των ερευνητικών εργαλείων, καθώς και Μοντελοποίηση Δομικών Εξισώσεων (Structural Equation Modelling - SEM) για τη διερεύνηση των αιτιωδών σχέσεων μεταξύ των μεταβλητών του προτεινόμενου μοντέλου. Μέσω της ανάλυσης αυτής εξετάζονται τόσο οι άμεσες όσο και οι έμμεσες επιδράσεις των διευκολυντικών παραγόντων στη ΔΤ και, ακολούθως, τα αποτελέσματα της στους κρίσιμους οργανωσιακούς δείκτες. Τα ευρήματα της έρευνας αναδεικνύουν τη στρατηγική σημασία της ΔΤ στο νέο ψηφιακό επιχειρηματικό περιβάλλον. Τεκμηριώνεται ότι παράγοντες όπως η ηγεσία, η οργανωσιακή κουλτούρα, και η εταιρική φήμη διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση ενός ευνοϊκού πλαισίου για την ανάπτυξη και εφαρμογή αποτελεσματικών πρακτικών ΔΤ. Παράλληλα, αναδεικνύεται η θετική συμβολή της ΔΤ στην ενίσχυση του ψηφιακού μετασχηματισμού, στη βελτίωση της ποιότητας των οργανωσιακών διαδικασιών μέσω της Ποιότητας 4.0 και στη μακροπρόθεσμη επιχειρησιακή βιωσιμότητα. Συνολικά, η διατριβή συμβάλλει ουσιαστικά τόσο στη θεωρητική όσο και στην εμπειρική γνώση στο πεδίο της ΔΤ. Σε θεωρητικό επίπεδο, προσφέρει μια συστηματοποιημένη και ολοκληρωμένη προσέγγιση της ΔΤ στο πλαίσιο της Βιομηχανίας 4.0, γεφυρώνοντας υφιστάμενα ερευνητικά κενά. Σε πρακτικό επίπεδο, παρέχει χρήσιμες κατευθύνσεις προς τα στελέχη διοίκησης και τους υπεύθυνους ανθρώπινου δυναμικού, αναδεικνύοντας τη σημασία της στρατηγικής επένδυσης στο ανθρώπινο κεφάλαιο ως βασικού μοχλού ψηφιακού μετασχηματισμού, ποιότητας και βιώσιμης οργανωσιακής ανάπτυξης.