Τα μουσικοκινητικά παιχνίδια των παιδιών προσχολικής ηλικίας στην Ελλαδική επικράτεια (τέλη 19ου - αρχές 20ου αιώνα): μία ιστορικο-κοινωνιολογική προσέγγιση
Summary
No summary yet. VIRAT can read this paper and write a plain-language summary of its aim, methods, key findings and limitations.
Summarise with VIRAT Free to try with your Science Catalogs account.Abstract
Η παρούσα έρευνα επιχειρεί να μελετήσει τις αναπαραστάσεις της παιδικής ηλικίας στην ελλαδική επικράτεια στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα, εστιάζοντας στα μουσικοκινητικά παιχνίδια που ασκούσαν τα παιδιά προσχολικής ηλικίας εκείνη την εποχή. Στόχος της έρευνας είναι η διερεύνηση των μορφών γνώσης και των αντιλήψεων για την παιδική ηλικία, όπως αυτές φαίνεται να διαμορφώνονται μέσω των τεκμηρίων που αναφέρονται στα μουσικά παιχνίδια, στον ρόλο που είχαν στην καθημερινότητα των παιδιών, και στη λειτουργία που καλούνταν να επιτελέσουν στα νεοϊδρυθέντα (μετά το 1880) νηπιαγωγεία. Η διατριβή υιοθετεί ιστορικο-κοινωνιολογική οπτική και μελετά πηγές και αρχειακό υλικό της περιόδου, επιχειρώντας τη συγκριτική μελέτη των πρακτικών μουσικού παιχνιδιού στην καθημερινή ζωή και στο εκπαιδευτικό πλαίσιο, με σκοπό την έμμεση κατανόηση του τρόπου με τον οποίο η παιδική ηλικία βιωνόταν, αναπαρίστατο και νοηματοδοτούνταν. Ως μουσικοκινητικά παιχνίδια ορίζονται «τα παιχνίδια και/ή τα τραγούδια των οποίων το κεντρικό χαρακτηριστικό είναι οι ρυθμικές κινήσεις μέρους ή ολόκληρου του σώματος». Η έρευνα αναδεικνύει την κομβική θέση της κίνησης, της δημιουργικότητας και της ανακάλυψης στη διαμόρφωση της παιδικής εμπειρίας. Η μελέτη αξιοποιεί λαογραφικά και παιδαγωγικά κείμενα του 19ου και του 20ού αιώνα, καθώς και τις μικροπρακτικές των παιδιών (τα μουσικοκινητικά παιχνίδια), με σκοπό να καταδείξει τον τρόπο συγκρότησης του υποκειμένου της παιδικής ηλικίας στο μεταίχμιο ανάμεσα στην καθημερινότητα και την εκπαιδευτική θεσμοποίηση. Μέσα από τα μεθοδολογικά εργαλεία που μας παρέχει ο Μισέλ Φουκώ, και συγκεκριμένα η αρχαιολογία του, η ανάλυση επιχειρεί να παραγάγει μικρο-αφηγήσεις, οι οποίες δεν διεκδικούν καθολικότητα, αλλά φωτίζουν την ποικιλία εμπειριών και τις σχέσεις εξουσίας που ενσωματώνονται στον κοινωνικό ιστό και αντανακλώνται στις παιδικές πρακτικές μουσικού παιχνιδιού. Τα ευρήματα της διατριβής καταδεικνύουν ότι οι εν λόγω μικροπρακτικές δεν συνιστούν απλώς μορφές ψυχαγωγίας, αλλά αποκαλύπτουν την ενεργό συμμετοχή των παιδιών στην κοινωνική ζωή, καθώς και τη δυναμική τους σχέση με τις κυρίαρχες αξίες και τον κυρίαρχο λόγο (discourse) της εποχής. Η παιδική ηλικία κατά τα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ού αιώνα, όπως αναδεικνύεται μέσα από το μουσικό παιχνίδι, προσεγγίζεται ως πολυδιάστατη κοινωνική κατασκευή, που είναι αντικείμενο συνεχούς διαπραγμάτευσης και συνδιαμόρφωσης από τα παιδιά, τους ενήλικες και το πολιτισμικό πλαίσιο της περιόδου. Παράλληλα, η εισαγωγή των παιχνιδιών και η οικειοποίησή τους από τη νεοσύστατη προσχολική εκπαίδευση λειτούργησε ως φορέας μετάδοσης και κατάκτησης της γνώσης, καθώς και ως φορέας επιβολής της πειθαρχίας, μετάδοσης και εκμάθησης ιδεών, αξιών, ρόλων και κανόνων· στο πλαίσιο αυτό, οι παιδαγωγικοί λόγοι της Επιστήμης της Αγωγής συγκροτήθηκαν ως μηχανισμοί υποκειμενοποίησης, διαμορφώνοντας το παιδί ως μαθητή.
Fields of Study & Subjects
Child Development and Education
Musicology and Musical Analysis
Physical education and sports games research
Publication details
- Publication date
- 1 February 2026
- Language
- EL
- Document type
- Thesis