Ταξίδια, ταξιδιώτες και ταξιδιωτικά κείμενα (1386-1500)

Η παρούσα διδακτορική διατριβή έχει ως αντικείμενο την ανασύσταση και ερμηνεία της θαλάσσιας προσκυνηματικής διαδρομής που συνέδεε τη Βενετία με τους Αγίους Τόπους κατά την ύστερη μεσαιωνική περίοδο (1386–1500), με έμφαση στους τρεις κύριους κόμβους του ελλαδικού χώρου: την Κέρκυρα, τη Μεθώνη και την Κρήτη. Η έρευνα μετατοπίζει το ενδιαφέρον από τον τελικό προορισμό στα ενδιάμεσα σημεία της διαδρομής, εξετάζοντας τα λιμάνια όχι μόνο ως σταθμούς ανεφοδιασμού αλλά ως χώρους εμπειρίας, πνευματικής προετοιμασίας και κοινωνικής αλληλεπίδρασης. Με τον τρόπο αυτό προτείνεται μια νέα ανάγνωση του θαλάσσιου προσκυνηματικού δικτύου στον ελλαδικό χώρο, αναδεικνύοντας τη Μεσόγειο ως σύνθετο πεδίο διασταυρούμενων πολιτισμών και θεσμών. Η μελέτη επανεκτιμά τον ρόλο των λιμανιών του ελλαδικού χώρου ως «ιερών κατωφλιών» του ταξιδιού στο πλαίσιο της βενετικής θαλάσσιας κυριαρχίας. Η Κέρκυρα προσεγγίζεται ως χώρος ελέγχου και ανασύνταξης, η Μεθώνη ως τόπος ορίου και δοκιμασίας και η Κρήτη ως μεταβατικός κόμβος συνύπαρξης λατινικής και ορθόδοξης παρουσίας πριν από τη μετάβαση προς την Ανατολή. Η συγκριτική αυτή προσέγγιση αναδεικνύει τη λειτουργική αλληλουχία των σταθμών, καθώς και τις ομοιότητες και διαφοροποιήσεις που συγκροτούν τη μεσογειακή ενότητα.Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη βιωματική διάσταση του ταξιδιού. Μέσα από τις αφηγηματικές πηγές, γραμμένες στα λατινικά και σε ποικίλες δυτικοευρωπαϊκές γλώσσες, αναλύονται οι εμπειρίες των προσκυνητών, οι κίνδυνοι της ναυσιπλοΐας, τα συναισθήματα φόβου, ελπίδας και ευγνωμοσύνης, καθώς και οι τελετουργίες αναχώρησης, οι προσευχές εν πλω και οι πρακτικές ευλάβειας. Τα στοιχεία αυτά συγκροτούν μια «πνευματική γεωγραφία» που εξελίσσεται παράλληλα με τη φυσική γεωγραφία της Μεσογείου, μετατρέποντας το ταξίδι σε διαδικασία εσωτερικής μεταμόρφωσης. Μεθοδολογικά, η έρευνα βασίζεται σε συνδυαστική προσέγγιση αφηγηματικών πηγών, βενετικών διοικητικών εγγράφων και χωρικής ανάλυσης των θαλάσσιων διαδρομών. Η διατριβή καταλήγει ότι το προσκύνημα αποτελεί σύνθετη μορφή μεσαιωνικής κινητικότητας, όπου πίστη, εμπόριο και πολιτική συνυπάρχουν και ότι ο ελλαδικός χώρος λειτουργεί ως ενεργός διαμεσολαβητής μεταξύ Δύσης και Ανατολής. Η Μεσόγειος, συνεπώς, δεν εμφανίζεται ως όριο αλλά ως δίκτυο συνδέσεων που καθιστά δυνατή και νοηματοδοτεί την πορεία προς το ιερό.