Καθοριστικοί ψυχοκοινωνικοί παράγοντες σε γυναίκες με θεραπευτική μαστεκτομή για πρωτοπαθές καρκίνωμα και η συσχέτιση αυτών με την επιλογή της πλαστικής αποκατάστασης μαστού στον ελληνικό χώρο

Η λήψη της απόφασης σχετικά με την πλαστική αποκατάσταση μαστού μετά από θεραπευτική μαστεκτομή αποτελεί μια δυναμική και πολυπαραγοντική διεργασία. Η παρούσα διατριβή διερευνά διαχρονικά τη σχέση μεταξύ της επιθυμίας για ενημέρωση, της πρόθεσης για αποκατάσταση και των ψυχοκοινωνικών παραγόντων που τις επηρεάζουν (προσωπικότητα, ανάγκες ενημέρωσης, σχετιζόμενη με την υγεία ποιότητα ζωής, άγχος, κατάθλιψη, μετατραυματικό άγχος, εικόνα σώματος), αναδεικνύοντας τις βιωμένες εμπειρίες των γυναικών κατά τον πρώτο χρόνο μετά τη μαστεκτομή. Υιοθετήθηκε μεικτός ερευνητικός σχεδιασμός και συγκεκριμένα τριγωνοποίηση των δεδομένων. Το ποσοτικό σκέλος της έρευνας περιέλαβε προοπτική μελέτη σε δείγμα 74 ασθενών με αξιολόγηση σε τέσσερις φάσεις (προεγχειρητικά έως 12 μήνες μετεγχειρητικά), χρησιμοποιώντας τα εξής σταθμισμένα εργαλεία που αποτιμούν τους ψυχοκοινωνικούς παράγοντες που αναφέρθηκαν παραπάνω: 1) Ερωτηματολόγιο Προσωπικότητας (50-Item Lexical Big-Five Factor Markers, IPIP-50), 2) Ερωτηματολόγιο «Ανάγκες Πληροφόρησης Ασθενών» (Information Styles Questionnaire, ISQ), 3) Ερωτηματολόγιο «Νοσοκομειακή Κλίμακα Άγχους και Κατάθλιψης (Hospital Anxiety and Depression Scale, HADS), 4) Ερωτηματολόγιο Μετατραυματικού Άγχους (Impact of Event Scale- Revised, IES-R), 5) Ερωτηματολόγιο Υγείας (Short Form Health Survey, SF-36), 6) Ερωτηματολόγιο Εικόνας Σώματος (Body Image Scale-BIS). Για την αποτύπωση της εμπειρίας πληροφόρησης και της στάσης σχετικά με την αποκατάσταση μαστού (BR) χρησιμοποιήθηκε σύντομο ad hoc ερωτηματολόγιο που διερεύνησε, μεταξύ άλλων, την επιθυμία για ενημέρωση και την πρόθεση σχετικά με την πλαστική αποκατάσταση μαστού. Εφαρμόστηκαν περιγραφικές και επαγωγικές αναλύσεις, προσαρμοσμένες στον διαχρονικό σχεδιασμό. Έγινε νέα διερεύνηση της δομής του ερωτηματολογίου «Ανάγκες Πληροφόρησης Ασθενών» (Information Styles Questionnaire, ISQ) με Παραγοντική Ανάλυση Κυρίων Συνιστωσών. Οι μεταβολές σε τέσσερα χρονικά σημεία εξετάστηκαν με μη παραμετρικές διαδικασίες για συζευγμένα δεδομένα (Cochran’s Q με post-hoc McNemar και διόρθωση Bonferroni, Friedman με post-hoc Wilcoxon). Οι συσχετίσεις και οι προβλέψεις διχοτομικών εκβάσεων εκτιμήθηκαν με χ² και δυαδική λογιστική παλινδρόμηση (OR, 95% CI). Η πολυπαραγοντική διαχρονική μοντελοποίηση κατηγορικών εκβάσεων πραγματοποιήθηκε με Γενικευμένες Εξισώσεις Εκτίμησης (GEE). Η στατιστική επεξεργασία έγινε στο IBM SPSS Statistics (Version 29, IBM Corporation, Armonk, NY, USA) με επίπεδο σημαντικότητας p < 0,05. Το ποιοτικό σκέλος της μελέτης βασίστηκε σε 15 ημι-δομημένες συνεντεύξεις, οι οποίες αναλύθηκαν με τη μέθοδο της ανάλυσης περιεχομένου και σε επιμέρους σημεία με τη μέθοδο της θεματικής ανάλυσης. Η τριγωνοποίηση των δεδομένων επέτρεψε την εμβάθυνση στα πρότυπα που ανέδειξε η στατιστική ανάλυση. Η Παραγοντική Ανάλυση Κυρίων Συνιστωσών του ISQ ανέδειξε τρεις διακριτές διαστάσεις αναγκών πληροφόρησης (1) Πορεία νόσου και ολιστική θεραπεία, 2) Γονιμότητα και Aναπαραγωγική ικανότητα, 3) Περιορισμένο Ενδιαφέρον για εξειδικευμένη ενημέρωση), οι οποίες εμφάνισαν ικανοποιητική εσωτερική συνοχή και χρησιμοποιήθηκαν στις περαιτέρω αναλύσεις. Η επιθυμία για ενημέρωση σχετικά με την αποκατάσταση εμφανίστηκε ήδη από την προεγχειρητική φάση (39,2%) και παρέμεινε διαχρονικά παρούσα, χωρίς στατιστικά σημαντική συνολική μεταβολή (Q = 1,629, p = 0,653) κατά τη διάρκεια της μελέτης. Αρνητικά ως προς την επιθυμία για ενημέρωση λειτούργησαν τα λοιπά προβλήματα υγείας (p = 0,020) και η καταθλιπτική συμπτωματολογία (p = 0,028). Στα πολυπαραγοντικά διαχρονικά μοντέλα GEE, υψηλότερη καταθλιπτική συμπτωματολογία συνδέεται με μειωμένη πιθανότητα επιθυμίας ενημέρωσης (OR = 0,89), ενώ το χαρακτηριστικό της «Ανοικτότητας στην εμπειρία» (OR = 1,12) και η δυσφορία εικόνας σώματος (OR = 1,06) με αυξημένη πιθανότητα αναζήτησης ενημέρωσης. Η πρόθεση για αποκατάσταση παρουσιάζει στατιστικά σημαντική διαχρονική μείωση: από 45,9% προεγχειρητικά σε 39,7% (Φάση Β), 24,7% (Φάση Γ) και 19,7% στους 12 μήνες (Φάση Δ), υποδηλώνοντας επαναξιολόγηση της επιλογής, καθώς προχωρά η μετεγχειρητική προσαρμογή. Η πρόθεση επηρεάζεται αρνητικά από την καταθλιπτική συμπτωματολογία (OR = 0,92), τα λοιπά προβλήματα υγείας (OR = 0,30) και την ηλικία (OR = 0,92). Η ποιοτική ανάλυση, επιπλέον, αποκάλυψε ότι η αποκατάσταση βιώνεται ως πράξη αυτοπροσδιορισμού, ενώ ο φόβος για πρόσθετες επεμβάσεις και η σταδιακή εξοικείωση με τη νέα σωματική πραγματικότητα λειτουργούν συχνά ανασταλτικά. Επιπλέον, η σχέση με τον/την σύντροφο και η επαφή με ομότιμες γυναίκες αναδύονται ως «καταλύτες» που μπορούν είτε να ενισχύσουν είτε να αποδυναμώσουν την πρόθεση, μέσω μείωσης ή αύξησης της αβεβαιότητας. Η απόφαση για αποκατάσταση δεν είναι γραμμική συνέχεια της ενημέρωσης, αλλά αντικείμενο διαρκούς επαναδιαπραγμάτευσης υπό το βάρος της ψυχικής διάθεσης, των συννοσηροτήτων και της σταδιακής προσαρμογής. Τα ευρήματα υποστηρίζουν την ανάγκη συνεχιζόμενης εξατομικευμένης, συμβουλευτικής, με ισότιμη πρόσβαση σε ολοκληρωμένη πληροφόρηση για όλες τις γυναίκες, καθώς και της θεσμικής ενίσχυσης της, σχετικής με την αποκατάσταση, κοινής λήψης αποφάσεων στο ελληνικό σύστημα υγείας.