Ανάπτυξη εκπαιδευτικού υλικού από τον/την εκπαιδευτικό για τη γλωσσική αφύπνιση σε πολύγλωσσο περιβάλλον: πρόταση και δοκιμή ενός μοντέλου για τις δύο πρώτες τάξεις του Δημοτικού στην Ελλάδα

Read full text Summarise with VIRAT
Authors: Ευτυχία-Σοφία Χ. Δαμάσκου
Cited by: 0
References: 287

Summary

No summary yet. VIRAT can read this paper and write a plain-language summary of its aim, methods, key findings and limitations.

Summarise with VIRAT Free to try with your Science Catalogs account.

Abstract

Η παρούσα διδακτορική διατριβή εστιάζει στο ζήτημα της αξιοποίησης της γλωσσικής ποικιλομορφίας στο σύγχρονο δημόσιο σχολείο στη Ελλάδα. Το πλαίσιο της έρευνας διαμορφώνεται από τη μεταμόρφωση της ελληνικής σχολικής τάξης σε ένα γλωσσικό και πολιτισμικό μωσαϊκό, όπου οι εκπαιδευτικές πρακτικές συχνά εξακολουθούν να βασίζονται σε μονογλωσσικές επιλογές. Η ανάγκη για προσαρμοσμένα διδακτικά υλικά, που να βασίζονται σε μαθητοκεντρικές προσεγγίσεις που να ευαισθητοποιούν στη γλωσσική ποικιλομορφία, συμπεριλαμβανομένων και των γλωσσών της τάξης, είναι πλέον επιτακτική. Παρά το ενδιαφέρον για την πλουραλιστική προσέγγιση της «Αφύπνισης στις γλώσσες» (Éveil aux langues), οι υπάρχουσες έρευνες στην Ελλάδα δεν αφορούν τον σχεδιασμό, αλλά ούτε και την υλοποίηση διδακτικού υλικού βασισμένου σε αυτήν την προσέγγιση. Συγκεκριμένα, στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα, όπου η προσέγγιση εισήχθη περιορισμένα στο Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών το 2002 της Γ’ τάξης του δημοτικού, το κύριο εμπόδιο που έχει επισημανθεί είναι ακριβώς η έλλειψη κατάλληλου εκπαιδευτικού υλικού για τους/τις μικρούς/ες μαθητές/τριες. Η παρούσα έρευνα στοχεύει να καλύψει ακριβώς αυτό το κενό, προτείνοντας και μελετώντας μια διαδικασία δημιουργίας τέτοιου υλικού από τον/την εκπαιδευτικό. Για να ανταποκριθεί στους στόχους της, η διατριβή διαμορφώνεται γύρω από τα ακόλουθα έξι ερευνητικά ερωτήματα: 1. Ποιες είναι οι προϋποθέσεις για τον σχεδιασμό και την εφαρμογή υλικού για την αφύπνιση μαθητών/τριών πρωτοσχολικής ηλικίας στη γλωσσική ποικιλομορφία από τον/την εκπαιδευτικό; 2. Ποιες στρατηγικές μπορεί να ενεργοποιηθούν κατά την εφαρμογή αυτού του υλικού; 3. Ποιες γλωσσικές στάσεις μπορεί να αναδυθούν στους μαθητές/τριες; 4. Ποιες δεξιότητες μπορεί να ενεργοποιηθούν; 5. Ποια γνωστικά οφέλη μπορεί να προκύψουν; 6. Ποιες προκλήσεις μπορεί να προκύψουν κατά την εφαρμογή του υλικού; Η έρευνα βασίστηκε σε μια συνδυασμένη ερευνητική ποιοτική προσέγγιση, ενσωματώνοντας στοιχεία έρευνας στην τάξη και έρευνας δράσης. Η ερευνητική διαδικασία περιλάμβανε τρία διακριτά και διαδοχικά στάδια: α) συνεντεύξεις με εκπαιδευτικούς για τη συλλογή στοιχείων για το μαθησιακό, γλωσσικό και κοινωνικο-συναισθηματικό προφίλ των μαθητών/τριών πρωτοσχολικής ηλικίας, β) σχεδιασμό υλικού βάσει της τριμερούς δομής της Αφύπνισης στις γλώσσες και γ) εφαρμογή του υλικού σε τμήματα Α’ και Β’ Δημοτικού σε σχολεία της ευρύτερης περιοχής του Βόλου. Για τη συλλογή των δεδομένων χρησιμοποιήθηκαν ημιδομημένες συνεντεύξεις, ενώ κατά τις εφαρμογές του υλικού τα δεδομένα συλλέχθηκαν μέσω μαγνητοσκόπησης, ηχογράφησης των ομαδικών συζητήσεων και των αναστοχαστικών συνεντεύξεων με μαθητές/τριες και εκπαιδευτικούς, αλλά και λήψης φωτογραφικών στιγμιότυπων από τη διαδικασία. Όλα τα δεδομένα μεταγράφηκαν και αναλύθηκαν μέσα από τα στάδια της θεματικής ανάλυσης. Για την εμβάθυνση της ανάλυσης των μαγνητοσκοπήσεων, χρησιμοποιήθηκε κλείδα παρατήρησης, εμπνευσμένη από την κλίμακα ECERS-R. Η ανάλυση ολοκληρώθηκε μέσα από τη σύγκριση των δεδομένων που προέκυψαν από τις διαφορετικές πηγές. Τα ευρήματα της έρευνας σχετικά με τις προϋποθέσεις σχεδιασμού (ερ. 1), συνηγορούν στο ότι κλειδί για επιτυχία είναι η βαθιά γνώση του αναπτυξιακού και γνωστικού προφίλ των παιδιών. Οι στρατηγικές (ερ. 2) που ενεργοποιήθηκαν από τους/τις μαθητές/τριες αφορούν συγκριτική ανάλυση γλωσσών, υποθέσεις βασισμένες σε μορφικές ή φωνολογικές ομοιότητες/διαφορές, αξιοποίηση του γλωσσικού ρεπερτορίου και συνεργατική επίλυση προβλημάτων. Αναφορικά με τις στάσεις (ερ. 3), παρατηρήθηκε ανάπτυξη έντονης περιέργειας και ενδιαφέροντος ενασχόλησης, αλλά και συναισθηματικής σύνδεσης με τις άγνωστες γλώσσες. Οι δεξιότητες (ερ. 4) που ενεργοποιήθηκαν περιελάμβαναν παρατηρητικότητα, ταξινόμηση, συσχέτιση και κοινωνικές δεξιότητες συνεργασίας. Τα γνωστικά οφέλη (ερ. 5) που προέκυψαν σχετίζονται με τη διαλεκτική σκέψη, την επέκταση της γλωσσικής επίγνωσης πέραν των γλωσσών του σχολείου και την ενίσχυση της αυτοπεποίθησης των μαθητών/τριών ως ικανών «εξερευνητών/τριών» γλωσσών. Τέλος, οι προκλήσεις (ερ. 6) που καταγράφηκαν αφορούν κυρίως πρακτικά και οργανωτικά ζητήματα, όπως ο διαθέσιμος χρόνος και χώρος, τεχνικά προβλήματα με τον εξοπλισμό και τη διαχείριση της δυναμικής ομάδων παιδιών πρωτοσχολικής ηλικίας. Η διατριβή προσφέρει ένα πρακτικό και ερευνητικά τεκμηριωμένο μοντέλο για τον σχεδιασμό και την εφαρμογή εκπαιδευτικού υλικού από τον/την εκπαιδευτικό, για την πολυγλωσσική αφύπνιση μαθητών/τριών στα πρώτα σχολικά χρόνια.

Fields of Study & Subjects

Multilingual Education and Policy Second Language Learning and Teaching Linguistic and Sociocultural Studies

Publication details

Publication date
1 February 2026
Language
EL
Document type
Thesis