Analysis of collagen and its peptides in chronic diseases

View at publisher Summarise with VIRAT
Authors: Χάννε Δεβός
Cited by: 0

Summary

No summary yet. VIRAT can read this paper and write a plain-language summary of its aim, methods, key findings and limitations.

Summarise with VIRAT Free to try with your Science Catalogs account.

Abstract

Οι ιστοί αποτελούνται από δύο κύρια δομικά στοιχεία: τα κύτταρα και την εξωκυττάρια μήτρα [(EΚM), η αγγλική συντομογραφία (ECM) θα χρησιμοποιηθεί σε αυτή τη διδακτορική διατριβή]. Η τελευταία συμβάλλει στη διατήρηση της δομικής ακεραιότητας των ιστών, ρυθμίζει τον φαινότυπο, τον πολλαπλασιασμό, την επιβίωση και τη μετανάστευση των κυττάρων, ενώ διαδραματίζει καίριο ρόλο στην διατήρηση της ΕΚΜ ομοιόστασης. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα κολλαγόνα, μια οικογένεια 28 πρωτεϊνών, με κοινό μοτίβο μία αριστερόστροφη τριπλή έλικα πολυπρολίνης ΙΙ, η οποία σχηματίζεται από τρεις πολυπεπτιδικές αλυσίδες (α αλυσίδες) που αποτελούνται από επαναλήψεις Gly-X-Y (με το Χ συνήθως να είναι προλίνη και το Υ υδροξυπρολίνη). Η παρούσα διδακτορική διατριβή εστιάζει στην πρωτεΐνη της ΕΚΜ που βρίσκεται σε μεγαλύτερη αφθονία και εμπλέκεται σε μεγάλο βαθμό σε παθολογικές καταστάσεις, το κολλαγόνο τύπου Ι (COL (I)), το οποίο αποτελείται από δύο αλυσίδες κολλαγόνου τύπου Ι α1 (COLα1 (I)) και μία αλυσίδα τύπου α2 (COLα2(I)). Το κολλαγόνο τύπου Ι συμμετέχει ενεργά στην ίνωση, κοινό παρονομαστή σε χρόνιες νόσους που σχετίζονται με την υπερβολική συσσώρευση ΕΚΜ στους ιστούς. Η ίνωση, όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, διακρίνεται από την συσσώρευση EΚM, κυρίως από ινοβλάστες, και από την αποικοδόμηση της EΚM, ιδιαίτερα των κολλαγόνων, και μπορεί να εμφανιστεί σε διάφορα όργανα. Πολλές ασθένειες σχετίζονται με την ίνωση και την ανεπαρκή επούλωση τραυμάτων στους ιστούς. Ενδεικτικά, 1 στους 60 ανθρώπους παγκοσμίως αναπτύσσει καρδιακή ίνωση, 1 στους 4 ηπατική ίνωση και 1 στους 6 νεφρική ίνωση. Δεδομένου, ότι η ίνωση μπορεί να οδηγήσει σε οργανική ανεπάρκεια και κατ’επέκταση σε ανάγκη μεταμόσχευσης, και δεδομένης της έλλειψης θεραπειών εκτός από τη μεταμόσχευση οργάνων, οι μοριακοί μηχανισμοί της ίνωσης παρουσιάζουν ιδιαίτερο κλινικό ενδιαφέρον. Επομένως, η περαιτέρω κατανόηση αυτών των μηχανισμών μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την επαναχρησιμοποίηση φαρμάκων (εύρεση εναλλακτικών χρήσεων για τα υπάρχοντα φάρμακα, η οποία μειώνει τα έξοδα και τους κινδύνους για την κυκλοφορία του φαρμάκου στην αγορά και επιταχύνει τη διαδικασία). Η ανάλυση του πρωτεώματος με βάση την τεχνική φασματομετρίας μάζας προσφέρει μια αμερόληπτη εικόνα των αλλαγών που σχετίζονται με ασθένειες σε επίπεδο πρωτεϊνών. Παρ’ όλο που η εμπλοκή των διαφόρων πρωτεϊνών της ΕΚM στην ίνωση παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, η ταυτοποίηση και η ποσοτικοποίησή τους με τη χρήση φασματογράφου μάζας παρεμποδίζεται από τη χαμηλή τους ποσότητα.Ως εκ τούτου, σε αυτή την διατριβή διερευνήθηκαν τα οφέλη και οι περιορισμοί ενός πρωτοκόλλου αποκυτταροποίησης, κατά το οποίο αφαιρούνται οι πιο συχνά εκφραζόμενες κυτταρικές πρωτεΐνες, και ακολουθεί πρωτεωμική ανάλυση του ιστού. Τέλος, πραγματοποιήθηκε μία εξονυχιστική ανάλυση του ινώδους ιστού, εντοπίζοντας κοινές πρωτεΐνες μεταξύ διαφορετικών οργάνων, με σκοπό την διερεύνηση των σχετικών κυτταρικών μονοπατιών και τον εντοπισμό νέων μορίων που μπορούν να βοηθήσουν στη θεραπεία της ίνωσης. Είναι γνωστό πως η ίδια η αλυσίδα COLα1 (I) επάγει σηματοδοτικά μονοπάτια μέσω της σύνδεσης της με διάφορους υποδοχείς, συμπεριλαμβανομένων των integrin β1, Endo180, Discoidin Domain Receptor (DDR), Leukocyte-associated immunoglobulin-like receptor-1 (LAIR-1), C-X-C chemokine receptor (CXCR) 4, και CXCR2.Οι μεταλλοπρωτεϊνάσες της μητρας (MMPs) και οι καθεψίνες εμπλέκονται σε μεγάλο βαθμό στην αποικοδόμηση των κολλαγόνων και άλλων πρωτεϊνών της EΚM. Αυτή η αποικοδόμηση παράγει πεπτίδια, μερικά εκ των οποίων εμφανίζουν βιολογική δράση και ονομάζονται «ματρικίνες». Οι ματρικίνες μπορούν να βρεθούν στο αίμα και είναι συχνά ανιχνεύσιμες και στα ούρα. Η ταυτοποίησή τους διευκολύνεται από τεχνολογίες όπως η τριχοειδής ηλεκτροφόρηση σε συνδυασμό με την τεχνική φασματομετρία μάζας (CE-MS), μια ισχυρή και αναπαράξιμη μέθοδος υψηλής απόδοσης. Οι βιολογικές δράσεις των ματρικινών που προέρχονται από τους διάφορους τύπους κολλαγόνου σχετίζονται, μεταξύ άλλων, με την εναπόθεση EΚM, τη σύνθεση κολλαγόνου, τo θετικό χημειοτακτισμό, τον κυτταρικό πολλαπλασιασμό και τη φλεγμονή. Συγκεκριμένα μοτίβα σε αυτά τα πεπτίδια, όπως το μοτίβο DGEA, το μοτίβο GUXGEZ (όπου το U είναι συνήθως ένα υδρόφοβο αμινοξ΄ύ, το X υδροξυπρολίνη, και το Z αργινίνη) και το μοτίβο PGP, έχουν μελετηθεί εκτενώς και έχουν αποδειχθεί ότι επάγουν κυτταρική σηματοδότηση και δραστηριότητα. Ωστόσο, στις περισσότερες απο αυτές τις μελέτες χρησιμοποιήθηκαν συνθετικά πεπτίδια που περιέχουν τέτοια μοτίβα σε υψηλές συγκεντρώσεις. Τα φυσικώς απαντώμενα πεπτίδια που προέρχονται από τους διάφορους τύπους κολλαγόνου έχουν συσχετιστεί με διαταραχές όπως νεφρικές, καρδιαγγειακές και ηπατικές νόσους και έχουν προταθεί ως πιθανοί βιοδείκτες για τη διάγνωση ή/και την παρακολούθησή τους. Κατ’ επέκταση, η διερεύνηση της βιολογικής δράσης τέτοιων πεπτιδίων είναι σημαντική για την κατανόηση αυτών των ολοένα και πιο διαδεδομένων ασθενειών. Αυτές οι ασθένειες συχνά σχετίζονται με μειωμένη ενδοθηλιακή λειτουργία και χαρακτηρίζονται από την παρουσία ίνωσης, η οποία οφείλεται στην συσσώρευση EΚM (κυρίως από ινοβλάστες) καθώς και στην αποικοδόμηση της EΚM. Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο αυτά τα πεπτίδια κολλαγόνου επηρεάζουν τα ενδοθηλιακά κύτταρα και τους ινοβλάστες είναι επομένως βιολογικά σημαντική και μπορεί να αναδείξει μηχανισμούς μέσω των οποίων επηρεάζουν την αγγειακή λειτουργία και την εξέλιξη νοσημάτων. Ως εκ τούτου, στην παρούσα διατριβή διερευνήθηκε η επίδραση συγκεκριμένων πεπτιδίων που προέρχονται από την αλυσίδα COLα1 (I) στα ενδοθηλιακά κύτταρα και τους ινοβλάστες.

Fields of Study & Subjects

Collagen: Extraction and Characterization Protein Hydrolysis and Bioactive Peptides Connective tissue disorders research

Publication details

Publication date
1 March 2026
Language
EL
Document type
Thesis