W poszukiwaniu ustrojowej utopii

Artykuł rekonstruuje sposób, w jaki dziedzictwo spartańskiego półlegendarnego prawodawcy Likurga zostało wprowadzone w treść późnego, nieukończonego dramatu Juliusza Słowackiego Agezylausz. W części wprowadzającej podjęto problem obecności postaci Likurga w tekstach kultury XVIII i XIX wieku. Następnie wykazano, że w dramacie Słowackiego, opartym na treści Żywotów równoległych Plutarcha, zwyczaje i reformy związane ze spartańskim prawodawcą okazują się nie tylko manifestacyjnie obecne w wypowiedziach króla-reformatora Agisa, ale także rozsiane w obecnych w całym tekście drobnych aluzjach. Pozornie jednoznacznie aprobatywne, okazują się w perspektywie całego utworu dyskusyjne, podatne na indywidualne interpretacje bohaterów i uwikłane we wzajemne oddziaływania. Wreszcie obecność Likurga pozwala także zwrócić uwagę na ponadhistoryczny, genezyjski sens utworu, wskazując, że sama sytuacja szukania inspiracji ustrojowych w zamierzchłej przeszłości może przywoływać skojarzenia ze stosunkiem poety do organizacji państwowej pierwszej Rzeczpospolitej przed reformami Sejmu Wielkiego.