İHRACAT OLASILIĞI, EKONOMİK ŞOKLAR VE POLİTİKA SENARYOLARI: İSTANBUL İMALAT SEKTÖRÜ ÜZERİNE MİKRO VERİ TABANLI BİR DEĞERLENDİRME

Bu çalışma, İstanbul imalat sektöründe faaliyet gösteren firmaların ihracat yapma olasılığını belirleyen faktörleri ekonometrik yöntemlerle analiz etmektedir. 2009-2022 dönemini kapsayan 330.469 firma-yıl gözleminden oluşan geniş panel veri seti kullanılarak logit model tahmini gerçekleştirilmiştir. Bulgular, firma büyüklüğü, AR-GE yoğunluğu, pazarlama harcamaları ve kârlılık oranının ihracat olasılığını pozitif yönde etkilediğini; borç/özsermaye oranının ise negatif etkiye sahip olduğunu göstermektedir. AR-GE harcamalarındaki %10'luk artışın ihracat olasılığını 2,9 puan, net satışlardaki artışın %3,4 oranında artırdığı tespit edilmiştir. Çalışma ayrıca firmaların jeopolitik riskler, enerji krizleri ve doğal afetler gibi dışsal şoklara karşı dayanıklılık profillerini analiz ederek geleneksel ihracat belirleyicilerini risk perspektifiyle bütünleştirmektedir. Senaryo analizleri sonucunda, ihracat karakteristiklerine sahip ancak henüz ihracatçı olmayan 4.209 firma belirlenmiş ve bu firmaların 1,9-4,8 milyar dolar arasında ek ihracat potansiyeli taşıdığı hesaplanmıştır. Sonuçlar, ihracat teşvik politikalarının yalnızca geleneksel performans göstergelerine değil, aynı zamanda firmaların şok direncini artıracak yapısal kapasitelere de odaklanması gerektiğini ortaya koymaktadır.