POZİTİVİST DÜŞÜNCENİN HANDİKABI: TÜRK MODERNLEŞMESİ BAĞLAMINDA BİR İNCELEME

Bu araştırma, pozitivist düşüncenin Türk modernleşmesi üzerindeki etkilerini inceleyerek, modernleşme sürecinin avantajlarını ve sınırlılıklarını değerlendirmektedir. Pozitivizm, 19. yüzyılda bilimsel yöntemi tek geçerli bilgi kaynağı olarak kabul eden bir paradigma olarak gelişmiş ve toplumların rasyonel ilkeler doğrultusunda dönüştürülmesi gerektiğini savunmuştur. Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan süreçte, pozitivist modernleşme modeli, eğitim, hukuk ve ekonomi alanlarında kapsamlı reformların temel çerçevesini oluşturmuş; ancak modernleşme büyük ölçüde devletin yönlendirdiği yukarıdan aşağıya bir süreç olarak uygulanmıştır. Bu yaklaşım, bilimsel ilerleme ve rasyonel yönetim anlayışını öne çıkarırken, bireysel öznelliği, toplumsal çeşitliliği ve demokratik katılımı sınırlandıran bir yapı ortaya çıkarmıştır. Merkezlia, modernleşmeye yönelik eleştirel yaklaşımları ele alarak, alternatif modernleşme modellerinin Batı merkezli olmayan yollarla da gelişebileceğini göstermektedir. Sonuç olarak, Türk modernleşmesi, merkeziyetçi yapısı nedeniyle eleştirilmekte, ancak gelecekte daha katılımcı ve çoğulcu bir modernleşme anlayışının benimsenmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Bu araştırma, modernleşme süreçlerinin toplumsal dinamiklere duyarlı bir perspektifle ele alınmasının önemini ortaya koymaktadır.