BİR ÇİKOLATA MASALI MI, PROPAGANDA MI? SOVYET RESİMLİ ÇOCUK KİTAPLARINA İDEOLOJİK BİR YAKLAŞIM

Read full text Summarise with VIRAT
Authors: Süleyman Barlas
Cited by: 0
References: 12

Summary

No summary yet. VIRAT can read this paper and write a plain-language summary of its aim, methods, key findings and limitations.

Summarise with VIRAT Free to try with your Science Catalogs account.

Abstract

Bu çalışmada, Sovyetler Birliği’nde 1925 yılında yayımlanan “Çikolatanın Mossel’prom’a Gelişi” (О Том, Как Приехал Шоколад в Моссельпром) adlı resimli çocuk kitabı, çok modlu söylem analizi yöntemiyle incelenmiştir. Kitapta, kakaonun uzak diyarlardan toplanarak Moskova’ya taşınması ve burada işlenerek bir tüketim ürünü olan çikolataya dönüşüm süreci; çocuk emeği, kadın figürleri ve kolektif çalışma temaları aracılığıyla ideolojik bir hikâyeye dönüşmektedir. Çalışmada, bu süreçleri yansıtan metin ve görseller; temsilî, etkileşimsel ve bileşimsel anlam düzeylerinde değerlendirilmiştir. Görsel analizde, Kress ve van Leeuwen’in “Görsel Tasarımın Grameri” modeli temel alınmış; metinler ise Halliday’in “Sistemik İşlevsel Dil Bilimi” kuramı doğrultusunda süreç türleri, kip ve kiplik yapıları açısından analiz edilmiştir. Bu bütünleşik analiz sayesinde yazılı ve görsel ögeler arasındaki örtüşme, çelişki ve yönlendirme biçimleri üzerinden hikâyenin çok katmanlı ideolojik yapısı belirginleştirilmiştir. Bulgular; çocukların daha çok işlevsel kimliklerle temsil edildiğini ve bireyselliğin arka planda olduğunu, kadın figürlerinin üretim sürecinin taşıyıcı unsurları olarak konumlandığını ve çikolatanın sıradan bir tüketim ürününden Sovyet üretim sisteminin vitrini hâline geldiğini göstermiştir. Sonuç olarak erken Sovyet çocuk kitaplarında pedagojik söylemin üretim ve disiplin temelli ideolojik yapılarla nasıl iç içe geçtiği ortaya konulmuştur.

Fields of Study & Subjects

Themes in Literature Analysis Cultural and political discourse analysis Discourse Analysis in Language Studies

Publication details

Journal / source
Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
Issue
42
Publication date
23 March 2026
Language
TR