İNÖNÜ DÖNEMİ CUMHURBAŞKANI ÖZEL AF KARARLARI (KAMU DÜZENİNE KARŞI İŞLENEN SUÇLARDAN AFFEDİLENLER)

Af, belirli bir suçtan hüküm giymiş kişilerin cezalarının tamamının ya da bir kısmının infaz edilmesinden vazgeçilmesi anlamına gelir. Devletler, hukuk kurallarını belirleme yetkisine sahip oldukları dönemlerden itibaren, çeşitli gerekçelere dayanarak zaman zaman af uygulamasına başvurmuşlardır. Bu uygulama, Cumhuriyet öncesi Türk devletlerinde olduğu gibi, Cumhuriyet döneminde de devam etmiştir. Af, genel af ve özel af olmak üzere ikiye ayrılır. Genel af ilan etme yetkisi yalnızca TBMM’ye aittir. Özel af konusunda ise, 1924 Anayasası’nın 42. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanı da TBMM ile birlikte yetkilidir. Yapılan literatür taramasında İsmet İnönü’nün Cumhurbaşkanlığı dönemine ait Cumhurbaşkanı özel af kararlarını inceleyen müstakil bir çalışmaya rastlanılmamıştır. Türkiye Cumhuriyeti Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi’nde yapılan taramalarda 1938-1950 yılları arasında Cumhurbaşkanı İsmet İnönü tarafından çeşitli suçlardan hüküm giymiş 138 kişinin Cumhurbaşkanı özel af kararı ile affedildiği tespit edilmiştir. Bu 138 kişiden 65’inin kamu düzenine karşı işlenen suçlardan affedildiği görülmüştür. Bu çalışmada, literatür taraması, arşiv araştırması, belge analizi ve tarihsel karşılaştırmalı araştırma yöntemleri kullanmıştır. Çalışmanın ana kaynağı, Türkiye Cumhuriyeti Devlet Arşivleri Başkanlığı Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi (BCA) belgeleridir.