Fusarium culmorum ve Fusarium graminearum başak yanıklığı hastalıklarına karşı Türkiye’de tescil edilmiş bazı arpa (Hordeum vulgare L.) çeşitlerinin Tip-2 reaksiyonlarının belirlenmesi

Arpada önemli bir hastalık olan Fusarium başak yanıklığı, ürün verimini azaltmanın yanı sıra kalite üzerinde de olumsuz etkiler yaratmaktadır. Bu çalışmada, bazı arpa çeşitlerinin Fusarium culmorum (Wm.G.Sm.) Sacc. (syn. Fusisporium culmorum Wm.G.Sm.; Fusarium culmorum var. leteius) ve Fusarium graminearum Schwabe sensu lato (syn. Gibberella zeae (Schwein.) Petch) başak yanıklığı etmenlerine karşı dayanıklılık düzeyleri belirlenmiştir. Araştırma, İzmir/Menemen’de tarla koşullarında suni inokulasyon yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, Türkiye'de yaygın olarak yetiştirilen 32 arpa çeşidi ile hassas kontrol çeşidi olarak kullanılan Stander çeşidi incelenmiştir. Deneme öncesinde, arpa tohumları yüzey dezenfeksiyon işlemine tabi tutulmuş, laminer kabinde kurutulmuş ve steril petri kaplarında kurutma kâğıtları üzerinde nemlendirilip çimlendirilmiştir. Çimlenen tohumlar, soğuklama ihtiyacını karşılamak amacıyla 4 hafta boyunca buzdolabına alınmıştır. Fusarium graminearum ve Fusarium culmorum izolatları Adana yöresinden temin edilmiş ve SNA besiyerinde kültüre alınmıştır. Çiçeklenme döneminde 1x10⁵ makrokonidi/ml konsantrasyonunda hazırlanan sıvı inokulumlar, her çeşidin 10 başağına püskürtülmüş ve penetrasyonunu sağlamak amacıyla başaklar bir gün boyunca şeffaf torbalarla kaplanmıştır. Süt olum döneminin sonunda (inokulasyondan 2-3 hafta sonra), başaklardaki enfeksiyon oranları yüzdesel olarak ve skala değerlerine göre değerlendirilmiştir. Çalışmada incelenen 33 arpa çeşidinden F. culmorum için 1 çeşidin, F. graminearum için ise 4 çeşidin çok duyarlı (VS) olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca F. culmorum ve F. graminearum için, 7 ve 14 çeşit hassas (S), 18 ve 11 çeşit orta hassas (MS), 5 ve 2 çeşit ise orta dayanıklı (MR) tepki göstermiştir. Clarice ve Hilal çeşitlerinin her iki patojene karşı da dayanıklı (R) olduğu belirlenmiştir.