Birgivî’nin “Risâle Fî Beyâni Aḥvâli Aṭfâli’l-Müslimîn” Eseri Üzerine Kelâmî ve Fıkhî Bir Bakış

Aslen Balıkesirli olan Birgivî (öl. 981/1573), sahip olduğu dinî ve ahlâkî vasıflarla Osmanlı uleması içerisindeki önemli şahsiyetlerden biridir. Birgi’ye yerleştikten sonra bölgedeki sosyal ve dinî meselelere kayıtsız kalmayan müellifin, kendi dönemindeki dinî, ahlâkî, sosyal ve siyasî meselelere özel bir önem verdiği ve bunlara dair görüşlerini çekinmeden ortaya koyduğu görülmektedir. Sahip olduğu ilmî şahsiyetinin yanı sıra eserlerinde çağının sosyal hayatını ve problemlerini yansıtması büyük önem arz etmektedir. Bu tebliğde, Birgivî’nin “Risâle fî beyâni aḥvâli aṭfâli’l-müslimîn” isimli eseriyle kelâm ve fıkıh ilimlerine katkılarda bulunduğu ileri sürülmektedir. Çalışmada bahsi geçen eserin Kelâm ve fıkıh ilimleri açısından incelenmesi ve alana yaptığı katkıların tespit edilmesi amaçlanmaktadır. Bu çalışma, İzmir ulemasından kabul edilen Birgivî’nin Birgi’ye yerleştikten sonra vefat eden oğlunun üzüntüsüyle başa çıkmak üzere kaleme aldığı mezkûr risalesini incelemesi, düşünce dünyasını ortaya koyması ve bu risaleyle şeri ilimlere olan katkısını tespit etmesi bakımından önem arz etmektedir. Araştırmada veri toplama ve analiz etme yöntemlerinden faydalanılarak elde edilen sonuçlar metne tarafsızca yansıtılacaktır. Çalışmanın sonucunda, müellifin kaleme aldığı bu risalenin hemen başında İstanbul’daki tedrisini tamamlayıp Birgi’ye yeni geldiği ve burayı çok sevdiği görülmüştür. Bölgeye dair yaptığı duadan hemen sonra risaleyi yazma sebebini zikreden Birgivî’nin, konuyu altı bölümden oluşan sistematik bir düzende ele aldığı saptanmıştır. Sırasıyla alimlerin küçük yaşta ölen çocukların durumu hakkındaki görüşlerine, bu çocukların anne ve babalarına faydalarına, berzah aleminde ruhların durumuna, kabir ziyaretine, ölülerin ardından yapılan dua ve sadakaların durumuna ve musibetlere karşı sabredilmesine dair değerlendirmelerde bulunmuştur. Çok sayıda âyet ve hadis zikreden müellif, konuların doğru şekilde anlaşılması için önemli delillendirmelerde bulunmuştur.