Sûfîlerin Evlilik Telakkisi ve Tasavvufî Terbiyenin Günümüz Evliliğine Yansıyan Bazı Ahlâkî Boyutları

Tasavvuf, insanı merkeze alan bir ilim olarak bireyin içsel olgunluğunu ve ahlaki kemâlini hedefler. Bu anlayışta aile, bireysel terbiyenin doğal bir uzantısı olarak görülür. Zühd döneminde bazı sûfîler evliliğe mesafeli yaklaşsa da bu tutum genel bir eğilim değil, kişisel tercihlerden ibarettir. Zira kimi sûfîler, evliliğin manevi ilerlemeye engel olabileceği düşüncesiyle bekârlığı tercih etmişlerdir. Ancak tasavvufun teşekkül dönemine ait klasik eserlerde “Evliliğin Âdâbı” başlığı altında evlilik kurumuna dair ayrıntılı açıklamalar yer almakta; bu da sûfîlerin evliliğe verdiği önemi göstermektedir. Kur’an ve Sünnet’e bağlı sûfîler, evliliği hem bir ibadet hem de güzel ahlâkın gelişimine katkı sağlayan bir yol olarak değerlendirmişlerdir. Bu sebeple evliliği, bekârlığa kıyasla daha faziletli bir mertebe kabul etmişlerdir. Onlara göre bekârlık, sünneti terk etme, nefsin arzularına kapılma ve günaha düşme riski barındırır. TÜİK verilerine göre boşanmaya neden olan en önemli mesele “Sorumsuz ve ilgisiz davranmak” olarak görülmektedir. Bu meyanda tasavvufî bir terbiyeye muhatap olan bir kişinin eşini Allah’ın emaneti bilerek davranması ve ilgilenmesi sorunu ortadan kaldıracaktır. Yine resmi verilere göre boşanma nedenlerinden bir diğeri “Kötü Alışkanlıklar”dır. Tasavvuf, nefisle yapılan cihad olması hasebiyle kötü alışkanlıklara götüren yollara dahi tevessül etmemek üzerine kurulu bir disiplindir. Nefsin her zaman kötülüğü emredici olduğunu bilen sûfî, nefsini tezkiye etmek için muhâsebe içinde olur. Aynı zamanda kalbini murâkabe altında tutar. Bu sayede kötü alışkanlıkların en aza indirilmesi hedeflenmektedir. TÜİK verilerine göre boşanma nedenlerinden bir diğeri ise “İsraf ve Ekonomik Nedenler” şeklinde ifade edilmiştir. Haz ve hız çağında hedonizmin zirve yaptığı modern dönemde aile yapısına sekte vuran en önemli mesele israf ve tatminsizliktir. Tasavvuf, kanaati esas alan bir mânevî ilimdir. Tasavvufî terbiyeye muhatap olan bir kimse, ekranların ona dayattığı ve zorunlu gösterdiği harcamalardan ancak kanaat ve takvâyı kuşanarak korunabilmektedir. Bu çalışmada sûfîlerin bekarlık ve evlilik telakkileri rivayetler üzerinden muhakeme edilerek tasavvuf geleneğinde aile anlayışı ortaya konulacaktır. Öte yandan tasavvufun günümüz aile yapısındaki problemlere çözüm önerileri sunulacaktır.