Türkiye'deki üniversitelerin performans değerlendirmesi: İkili kümeleme analizi ve en etkili VZA modeline dayalı bir yaklaşım

Son yıllarda üniversiteler, rekabetçi kalabilmek ve işleyişlerini etkili bir şekilde sürdürebilmek için performans değerlendirmesine giderek daha fazla önem vermektedir. Üniversitelerin yürüttüğü çeşitli faaliyetler göz önüne alındığında, değerlendirme sürecinde tüm verileri tek bir bütün olarak ele almak yerine, değişkenleri anlamlı gruplar halinde sınıflandırmak daha sağlıklı sonuçlar elde edilmesini sağlamaktadır. Veri Zarflama Analizi (VZA) yönteminde homojenlik varsayımı bulunduğundan, üniversiteleri tek bir grup olarak analiz etmek yerine, değerlendirme öncesinde kümelere ayırmak daha uygun bir yaklaşımdır. Bu çalışmada, üniversiteler ikili kümeleme yöntemi kullanılarak gruplandırılmış ve performans değerlendirmesinde kullanılan değişkenler alt kategorilere ayrılmıştır. Geleneksel kümeleme yöntemlerinden farklı olarak, ikili kümeleme yaklaşımında, birimler ve değişkenler eşzamanlı olarak kümelenir. Çalışmada toplam 123 üniversite ve 30 değişken analiz edilerek, 3 üniversite kümesi ve her küme için 4 değişken alt grubu belirlenmiştir. Her üniversite kümesi, VZA modelleri kullanılarak değerlendirilmiş ve 4 değişken alt grubu arasından en etkin birimler tespit edilmiştir. Bu yaklaşım, VZA yöntemi altında homojen koşullar sağlanarak üniversitelerin daha gerçekçi ve ayrıntılı bir şekilde performanslarının değerlendirilmesine olanak tanımaktadır.