İstasyon (1977) Filminin Bakhtin’in Karnavalesk Düşüncesi Bağlamında İncelenmesi

Ortaçağ Avrupa’sı açlık, sefalet, savaşlar ve salgın ile anılan insanlık adına karanlık bir dönemdir. Öte yandan feodalitenin ve kilisenin insanlar üzerinde baskı ve otorite kurduğu bu zaman diliminde kimsenin yasal, demokratik hakları/özgürlükleri de bulunmamaktaydı. Ortaçağ zaman diliminde halkın görece en özgür olduğu zaman dilimi ise karnavallardır. Bakhtin’in düşünceleri karnavala felsefi boyut ve düşüncesel derinlik sunar. Bu bağlamda Bakhtin’in kuramsallaştığı biçimiyle karnavalın yasalarının genel olarak kullanıldığı filmlere ise karnavalesk filmler adı verilmektedir. Karnavalesk filmlerin temel özellikleri olan ana akım filmlere karşıt olma, toplumsal normlara eleştiri, liminal (eşik) mekan, yaşamı tersyüz etme gibi niteliklerinin İstasyon filmindeki yansımaları betimsel film analizi ile ortaya konmaya çalışılmıştır. Çalışma sonunda İstasyon (1977) filminin Türk Sineması içinde ender karnavalesk filmlerden biri olduğu ortaya çıkmaktadır. Filmin Yeşilçam anlatı kodlarına sahip olmadığı görülmektedir. Filmin karnavalesk mizah temelindeki anlatısı, aile ve toplumsal normların eleştirisi, sınıfsal farklılıkların betimlenmesi, adalet, özgürlük ve eşitlik gibi kavramlara getirdiği farklı yorumlama ile öne çıkmaktadır. Ayrıca Cüneyt Arkın ve Hülya Koçyiğit’in kendi star personaları dışında rollere sahip olduğu belirlenmektedir.