Teknolojik İletişimin Yeni Bir Boyutu Olarak İnsan ve Makine İletişimi: Chatbot Kullanıcılarının Deneyimleri Üzerine Bir Araştırma

İnsan makine iletişimi konusu akademik gündemde yer alan önemli temalardan biridir ve yeni bir alandır. Chatbot dil modellerinin gelişim göstermesi, chatbotlara yönelim artırmış; buna bağlı olarak insan makine iletişimi antropomorfizm bağlamında önem kazanmıştır. Bu çalışmada antropomorfizm konusu çalışmanın odağını oluştururken, chatbot kullanıcılarının chatbot kullanma motivasyonları araştırılmıştır. Araştırmanın evreni dijital yerliler olarak adlandırılan 18-30 yaş aralığındaki üniversite öğrencileri iken, örneklemi chatbot teknolojisini aktif olarak kullanan kişilerden oluşmaktadır. Araştırma 11 katılımcı ile yüz yüze derinlemesine mülakat yapılarak kesitsel olarak gerçekleştirilmiştir. Katılımcılardan elde edilen yanıtlar bulgular kısmında kategorize edilerek yorumlanmış ve araştırmada kullanıcıların chatbotlar ile iletişim kurma motivasyonları incelenmiştir. Araştırma sonucuna göre katılımcılarından bir kısmı akademik destek, ilişki koçluğu, psikolojik yardım gibi gerekçelerle chatbotlardan destek aldıklarını belirtirken, diğer kısmı ise yalnızlık ihtiyaçlarını gidermek için chatbotlar iletişim kurduklarını ifade etmişlerdir. Kullanıcılar insanların yargılayıcı yönüne karşı chatbotların tarafsız dinlediğini, bu iletişimin ise internetin olduğu her yerde zaman sınırlaması olmaksızın gerçekleştiğini aktarmışlardır. Bununla birlikte kişisel verilerinin chatbotlar tarafından aleyhlerinde kullanılmayacağını düşünen kullanıcılar, toplum tarafından yargılanacaklarını düşündükleri içerikleri chatbotlarla paylaşmaktadırlar. Kullanıcı deneyimleri insan makine iletişimini kutsallaştırırken teknolojik determinizmi yeniden üretmektedir. Bu çalışmada kullanıcı deneyimleri eleştirel bir perspektifle analiz gerçekleştirilmiştir.