YEZÎD’İN HİLÂFETİNE MUHALEFET BAĞLAMINDA HZ. HÜSEYİN’İN KÛFE’YE YÖNELİŞİ VE SEBEPLERİ

Bu çalışma, Hz. Hüseyin’in Yezîd’in hilâfetine muhalefeti ve Kûfe’ye yönelişini, bu kararın arka planında yatan dinî, ahlâkî, siyasî ve toplumsal etkenleri bütüncül bir yaklaşımla incelemektedir. Araştırmada yalnızca olayların kronolojik aktarımıyla yetinilmeyip, Hz. Hüseyin’in şahsiyetini şekillendiren unsurların karar sürecine etkisi de değerlendirilmiştir. Çalışma tarihsel-analitik bir yöntemle yürütülmüş, klasik İslâm tarihleri, bazı hadis rivayetleri ve olayların yorum ve analizi için modern araştırmalar kullanılmıştır. Hz. Hüseyin’in çocukluk ve gençlik döneminde Hz. Muhammed ve Hz. Ali’nin terbiyesi altında yetişmesi, sahâbe ve halk nezdindeki itibarı ve sorumluluk bilinci, onun karar alma sürecinde belirleyici olmuştur. Dört halife dönemindeki konumu ve saygınlığı, toplumsal meşruiyetini güçlendirmiştir. Ancak Emevî yönetimi, özellikle Hz. Muâviye döneminde uyguladığı politikalar; Hz. Ali’ye yönelik hakaretler, ganimetlerin ve atıyyelerin adaletsiz dağılımı ve siyasî merkezin Şam’a taşınması, Kûfe halkında olumsuz bir algı yaratmış ve Hz. Hüseyin’in muhalif tutumuna toplumsal bir zemin hazırlamıştır. Yezîd’in yönetim anlayışı ve şahsiyeti de Hz. Hüseyin’in kararını etkileyen önemli unsurlardandır. Yezîd’in içkiye düşkünlüğü, devlet işlerine ilgisizliği ve dinî hassasiyetlerden uzak tavırları, Hz. Hüseyin tarafından hilâfete uygun görülmemiştir. Bu nedenle biat etmeyi reddeden Hz. Hüseyin, tavrını hem siyasî bir muhalefet hem de dinî ve ahlâkî bir sorumluluk olarak değerlendirmiştir. Kûfelilerin gönderdiği davet mektupları ve verdiği sözler, onun Kûfe’ye yönelmesinde belirleyici olmuştur. Sonuç olarak, Hz. Hüseyin’in Kûfe’ye yönelmesi ani bir tepkinin ürünü olmayıp, tarihî, siyasî, dinî ve toplumsal faktörlerin birleştiği çok boyutlu bir sürecin sonucudur. Bu süreçte liderlik sorumluluğu, toplumsal destek ve Emevî politikaları bir araya gelerek Kerbelâ’ya uzanan dramatik gelişmelerin temelini oluşturmuştur.