MEDYA ÇALIŞMALARINDA GÖZ İZLEME TEKNOLOJİSİNE YÖNELİK BİBLİYOMETRİK BİR ANALİZ

Bu çalışma, göz izleme teknolojisinin medya araştırmalarındaki kullanım eğilimlerini, disipliner dağılımını ve kavramsal yönelimlerini bibliyometrik analiz yöntemiyle ortaya koymayı amaçlamaktadır. Göz izleme yöntemi, bireylerin görsel dikkat dağılımlarını, bilgi işleme süreçlerini ve bilişsel odaklanma örüntülerini nesnel veriler aracılığıyla analiz etme imkânı sunması nedeniyle iletişim ve medya çalışmaları başta olmak üzere psikoloji, sinirbilimleri, insan-bilgisayar etkileşimi, pazarlama ve eğitim bilimleri gibi farklı disiplinlerde yaygın biçimde kullanılmaktadır. Araştırma kapsamında Web of Science veri tabanında (“eye tracking” OR “eye-tracking” OR “gaze tracking”) AND (“media” OR “mass media” OR “digital media” OR “social media” OR “communication” OR “new media”) sorgu ifadesi kullanılarak gerçekleştirilen literatür taraması sonucunda 3.713 yayına ulaşılmıştır. PRISMA yönergeleri doğrultusunda belirlenen dahil etme ve hariç tutma kriterleri sonucunda 1.267 makale analiz kapsamına alınmıştır. Elde edilen veriler; yayın yılı, yayın dili, ülke dağılımı, araştırma alanları, yazar iş birlikleri ve anahtar kelime kullanımı açısından VOSviewer yazılımı aracılığıyla analiz edilmiştir. Bulgular, göz izleme çalışmalarının belirgin biçimde disiplinler arası bir yapıya sahip olduğunu ve en yoğun üretimin psikoloji, sinirbilimleri ve iletişim alanlarında gerçekleştiğini göstermektedir. Yayınların büyük çoğunluğunun İngilizce dilinde üretildiği ve Amerika Birleşik Devletleri’nin coğrafi dağılımda ön plana çıktığı belirlenmiştir. Anahtar kelime analizinde “göz izleme”, “görsel dikkat” ve “otizm” kavramları öne çıkarken, son yıllarda yapay zekâ, dijital öğrenme ve etkileşim temalarının giderek artan bir önem kazandığı tespit edilmiştir. Çalışma, medya araştırmalarında göz izleme yönteminin mevcut durumuna ilişkin bütüncül bir çerçeve sunmakta ve gelecekteki araştırmalar için metodolojik ve kavramsal bir yol haritası oluşturmaktadır.