Bilgi Yönetimi Literatüründe Toplumsal Cinsiyetin Söylemsel İnşası: Postyapısalcı Feminist Bir Analiz

Bilgi yönetimi, örgütlerin rekabet avantajı elde etmelerinde stratejik bir unsur olarak öne çıkmakla birlikte, genellikle toplumsal cinsiyet boyutu ihmal edilmiştir. Oysa bilgiye erişim, paylaşım ve değer atfetme süreçleri toplumsal cinsiyet ilişkilerinden bağımsız değildir. Bu çalışma, 2015–2025 yılları arasında yayımlanan ve Scopus veri tabanında taranan onbeş makaleyi inceleyerek bilgi yönetimi literatüründe toplumsal cinsiyet söylemlerinin nasıl kurulduğunu araştırmaktadır. Araştırma, postyapısalcı feminist kuramın sunduğu kuramsal çerçeve ile Norman Fairclough’un diyalektik-ilişkisel yaklaşımına dayalı Eleştirel Söylem Analizi yöntemini birleştirmektedir. Analiz sonucunda kadınların bilgi yönetiminde çoğunlukla “eksik özne”, “kurumsal fayda üreticisi” ya da “tamamlayıcı kaynak” olarak temsil edildiği görülmüştür. Söylemler, kadınların riskten kaçınan, edilgen, duygusal ve bakım odaklı aktörler olarak inşasına yoğunlaşmakta, böylelikle ataerkil iş bölümü yeniden üretilmektedir. Bazı çalışmalar kadınların etik, şeffaf ve sürdürülebilirlik odaklı yönlerini görünür kılsa da bu söylemler de kadın emeğini araçsallaştıran neoliberal mantıkla iç içe geçmektedir. Ayrıca literatürde kadın deneyimlerinin çeşitliliği (yaş, sınıf, etnisite, sektör) büyük ölçüde göz ardı edilmiştir. Bu bulgular, bilgi yönetimi literatüründe toplumsal cinsiyetin hâlâ yüzeysel ve kalıp yargılara dayalı biçimde işlendiğini göstermektedir.