Ceza Sorumluluğunu Kaldıran veya Azaltan Hallerin Hukuk Tarihi Yönünden İncelenmesi

Modern ceza hukukumuzda ceza sorumluluğunu ortadan kaldıran veya azaltan nedenler bugünkü halini alana kadar çeşitli gelişim ve değişimlerden geçmiştir. Devletlerin henüz ortaya çıkmadığı, insanların aile veya kabile gibi topluluklar hâlinde yaşadığı dönemlerde, bir kişi başka birine zarar verdiğinde, zarar gören kişi bu zararın karşılığında genellikle öç alma duygusuyla hareket edip ona zarar vererek cezalandırmaya çalışırdı. Ancak zamanla, zarar gören kişinin kendisine yapılan zarardan daha fazlasını karşı tarafa uygulaması ya da sadece fail değil, onun ailesine veya kabilesine de zarar vermesi gibi durumlar ortaya çıktıkça, bu "öç alma" eylemi sınırlandırılmaya başlandı. İlkel ceza hukukunda, zarar gören kişi öç alma amacıyla hareket ettiğinde, zarar veren kişinin bu fiili kasıtlı olarak yapıp yapmadığı, yani manevi durumu dikkate alınmazdı. Ancak devletlerin ortaya çıkmasıyla gelişen hukuk sistemlerinde, failin cezalandırılabilmesi için onun kusurlu olup olmadığı, eylemi bilerek ve isteyerek yapıp yapmadığı gibi manevi unsurlar da önem kazandı. Zamanla "kusursuz suç olmaz" anlayışı benimsenerek ceza hukukumuzda da ceza sorumluluğunu kaldıran veya azaltan nedenler bugünkü halini almıştır. Bu çalışmamızda günümüzde yürürlükte olan 5237 sayılı Yeni Türk Ceza Kanunu’nda “Ceza Sorumluluğunu Kaldıran veya Azaltan Nedenler” başlığı altında düzenlenen hukuka uygunluk nedenleri ile kusurluluğu kaldıran ve cezayı azaltan nedenlerin tarihi gelişimi ve hukuk tarihindeki boyutu ele alınmıştır.