Küresel Deniz Ticaretindeki Dönüşüm ve Türkiye’nin Lojistik Merkez Olma Stratejisinin Değerlendirilmesi

Küresel deniz ticaretinde yaşanan olağanüstü dalgalanma ortamındakritik deniz geçitleri krizleri, belirgin bir bölgeselleşme eğilimi ve karbonsuzlaştırma baskıları ile nitelenen-Türkiye Cumhuriyeti, benzersiz coğrafi konumunu küresel bir lojistik merkezi olma hedefine dönüştürmek için iddialı ve çok yönlü bir strateji yürütmektedir.Bu çalışma, Türkiye'nin denizcilik sektörü stratejisi ile 2023'ten 2025'e uzanan dönemdeki küresel ticaret ve lojistik dinamikleri arasındaki uyumu eleştirel bir bakışla analiz etmektedir.Politika belgesi analizi, ticaret ve filo verilerinin sentezi ile bağlamsal çerçeve değerlendirmesini bütünleştiren nitel bir vaka çalışması metodolojisi benimsenmiştir.Araştırma, Türkiye'nin üç ana girişimine odaklanmaktadır: Çin'i Avrupa'ya bağlayan bir alternatif rota olarak Trans-Hazar Doğu-Batı-Orta Koridoru; Çandarlı, Filyos ve Mersin'de planlanan "Üç Büyük Liman" mega projeleri ve Üç Deniz Girişimi (3SI) ile kurulan Stratejik Ortaklık örneğindeki gibi diplomatik açılımlar.Bulgular, Türkiye'nin rota çeşitliliği ve bölgesel bağlantılılıktaki yükselen fırsatlardan yararlanmaya yönelik stratejik açıdan tutarlı bir vizyona sahip olduğunu göstermektedir.Ancak, bu vizyon ile mevcut piyasa gerçekleri arasında kayda değer bir "hedef-gerçeklik uçurumu" tespit edilmiştir.Bu uçurum, üç yapısal zayıflık tarafından beslenmektedir: Türk bayraklı ticaret filosunun yaşlanan yapısı ve yabancı bayrak tercihi ("flaggingout") nedeniyle oluşan rekabet gücü ve gelir sızıntısı sorunu; limanların fiziksel kapasitelerine rağmen küresel denizcilik ittifaklarının "merkezuç" (hub-and-spoke) ağlarına entegre olamaması ve Ukrayna savaşı, Doğu Akdeniz'de deniz yetki alanı anlaşmazlıkları ve rakip koridorlar (ör.INSTC) ile rekabet gibi bölgesel jeopolitik istikrarsızlık risklerine doğrudan maruz kalma.Makale, Türkiye'nin coğrafi bir kavşaktan yönetilen bir lojistik merkezine *Araştırma Makalesi, Geliş Tarihi: 09.12.2025,Kabul Tarihi: 07.04.2026.Bu makalede Etik Kurul Onayı gerekmemektedir.Nakliye yükünü merkezden dışa doğru taşıma şeklinde tasarlanmış fiziksel dağıtım sistemi.dönüşümünün, altyapı inşasının ötesine geçen yeniden kalibre edilmiş bir politika odağı gerektirdiği sonucuna varmaktadır.Başarı için önerilen politikalar şunlardır: Hedefli bir "Yeşil Filo Yenileme Fonu" ve "stratejik yük taahhüt politikası" ile agresif filo modernizasyonu; küresel ittifaklarla doğrudan müzakere yürütecek bir "Liman Ağı Entegrasyon Görev Gücü" ile portföy stratejisini kapasiteden ağ merkeziliğine kaydırma; Orta Koridor'u çok taraflı bir geçiş anlaşmasına dönüştürme ve bölgesel güven artırıcı önlemleri savunma yoluyla jeopolitik riskin kurumsal diplomasi ile proaktif yönetimi.Bu üçlü yaklaşım, Türkiye'nin kıyılarını büyük ticaret hatlarının çeperinden, yeniden yapılanan küresel ağın merkezi bir düğüm noktasına dönüştürme potansiyelini gerçekleştirmenin anahtarıdır.