Kayısı ve Elma Anaç Adaylarının In Vitro Köklenmesi Üzerine Altkültür Sayısının Etkisi

Bu çalışmada anaç adayları olan ‘42-25’ kayısı genotipi ile ‘Hatay’ elma genotipinin mikroçoğaltımında altkültür sayısının in vitro köklenme üzerine etkisi incelenmiştir. Ayrıca kayısının mikroçoğaltımında yoğun şekilde görülen sürgün ucu nekrozu üzerine altkültür sayısının etkisini belirlemek için kayısıda nekroz oranları da incelenmiştir. Bu açıdan çalışma, kayısı ve elma anaç adaylarında altkültür sayısının köklenme ve sürgün ucu nekrozu üzerindeki etkilerini sistematik olarak inceleyen ilk çalışmalardan biridir. Çalışmada köklenme için 2 mg l⁻¹ IBA ilaveli ½MS besi ortamı ile standartlaştırılmış bir mikroçoğaltım protokolü kullanılmıştır. Her iki genotipin altkültürlere tepkisi farklı olmuştur. Kayısıda 2. alt kültürden itibaren tüm altkültürlerde %100 köklenme gerçekleşirken; elmada 6. altkültürde köklenme %100’e ulaşmıştır. Hem kayısı hem elmada, köklenme aşamasının başlangıç kültürü ve ilk altkültüründe, köklenme yüzdesi daha düşük olmuştur. Altkültür sayısının artmasıyla birlikte genel olarak köklenme oranında artış gözlenmiştir. Kayısıda köklenme 10. günde başlarken elmada bu süre daha uzun olup köklenme yaklaşık 20. günde başlamıştır. Kayısı genotipinde karşılaşılan sürgün ucu nekrozu genel olarak tüm altkültürlerde meydana gelse de bazı altkültürlerde oran daha düşük olmuştur. Bu yüzden kayısının in vitro köklenmesinde, köklenme oranı kadar düşük nekroz gösteren altkültür sayısını dikkate almak büyük önem taşımaktadır. Elde edilen sonuçlara göre hem düşük nekroz oranına sahip hem de tüm köklenme parametrelerinde iyi sonuçlar veren 6. altkültür, kayısının in vitro köklenme aşamasına geçilebilmesi için en uygun altkültür sayısı olarak değerlendirilmiştir. 'Hatay' anaç adayının mikroçoğaltımında in vitro köklenme aşamasına geçebilmek için en uygun altkültür sayısı 3 olarak belirlenmiştir. Kayısılarda eksplantların köklenme için ortamda 30 gün bekletilmesi yeterli iken, elmalarda bu sürenin 45 güne uzatılması sonuçları iyileştirebilir.