Sendikal Örgütlülüğün Ölçümünde Yöntemsel Bir Genişleme: Türkiye İçin İşkolu-Endeks Modeli
Summary
No summary yet. VIRAT can read this paper and write a plain-language summary of its aim, methods, key findings and limitations.
Summarise with VIRAT Free to try with your Science Catalogs account.Abstract
Sendikal örgütlülüğün ölçülmesi, endüstri ilişkileri öğretisinin temel tartışma alanlarından biridir. Geleneksel olarak kullanılan sendikalaşma oranı, sendika üyelerinin toplam ücretli çalışanlara oranını yansıtmakta; ancak örgütsel kapasite, toplu pazarlık gücü, siyasal etki ve toplumsal meşruiyet gibi boyutları kapsamamaktadır. Bu nedenle literatürde sendikalaşma oranının sınırlılıklarına ilişkin eleştiriler artmış, sendikal gücü daha bütüncül biçimde değerlendirmeyi amaçlayan endeksleme girişimleri gündeme gelmiştir. Metten’in (2021) kolektif işgücü endeksi ve Fontanari, Garnero ve Martin’in (2024) pazarlık gücü endeksi bu çabalara örnek teşkil etmektedir. Türkiye’de 2013 sonrası dönemde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı verilerine dayalı olarak daha güvenilir karşılaştırmalar yapılabilmektedir. Bu çalışma, 2013–2025 dönemi için işkolu ve sendika düzeyinde 2013=100 bazlı bir endeks geliştirerek sendikal örgütlenme eğilimlerini yalnızca mutlak sayılarla değil, göreli ve zamansal değişimlerle analiz etmeyi amaçlamaktadır. Endeks yaklaşımı, işkolları arasındaki ölçek farklarını görünür kılmakta ve örgütlenme eğilimlerini karşılaştırmalı biçimde değerlendirmeye olanak sağlamaktadır. Analize dâhil edilen sekiz işkolu (metal, madencilik, şeker, petrol-kimya, dokuma, ticaret-büro, sağlık, genel işler) farklı sektörleri temsil etmektedir. Bulgular, Türkiye’de sendikal örgütlülüğün homojen bir seyir izlemediğini göstermektedir. Metal ve madencilik işkolları istikrarlı ve köklü bir sendikal yapıya sahipken; dokuma, ticaret-büro gibi emek yoğun sektörlerde oranlar düşük ve kırılgandır. Sağlık ve genel işler işkollarında ise taşeron işçilerin kadroya alınması ve yerel seçimler sonrası sendika geçişleri sonucu yapay sıçramalar yaşanmıştır. Çalışma sendikal örgütlenmenin seyrini anlamada tek boyutlu göstergelerin yetersiz kaldığını ve endeks yaklaşımının göreli-zamansal değişimleri daha net ortaya koyduğunu göstermektedir.
Fields of Study & Subjects
Labor Movements and Unions
Legal and Labor Studies
Labor market dynamics and wage inequality
Publication details
- Journal / source
- Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi
- Volume
- 26
- Issue
- 1
- Pages
- 438–462
- Publication date
- 28 March 2026
- Language
- TR