Kansenkaarten Zoem Zone Limburg : Pilot voor de gemeenten Maasgouw en Echt-Susteren

Het samenwerkingsverband Zoem Zone Limburg van overheden, maatschappelijke organisaties, bedrijven, kennisinstellingen, natuurorganisaties en grondeigenaren is opgezet door de Natuur-en Milieufederatie Limburg. Het samenwerkingsverband heeft als doel om bestuiverpopulaties te herstellen en een biodivers Limburg te behouden. Binnen Zoem Zone Limburg heeft Wageningen Environmental Research in opdracht van de Natuur- en Milieufederatie Limburg, Gemeente Maasgouw en Gemeente Echt-Susteren een pilot uitgevoerd om kansenkaarten voor bestuivers te ontwikkelen en hun bruikbaarheid voor natuurbeleid en -beheer te testen in twee Limburgse gemeenten. Deze kaarten geven inzicht in waar maatregelen het effectiefst zijn om leefgebieden voor bestuivers te versterken en verbindingen tussen belangrijke leefgebieden te verbeteren. De pilot had twee doelen: het maken – in co-creatie – van praktische kansenkaarten voor gemeenten die bruikbaar zijn voor natuurbeleid en beheer, specifiek gericht op bestuivers. Daarnaast is in deze pilot getest in hoeverre gemeentelijke data over de aanwezigheid en kwaliteit van natuurlijke landschapselementen van belang zijn bij het maken van deze kaarten. Hiertoe zijn verschillende methodieken toegepast en getest. De verkregen inzichten krijgen een vervolg in het Beleidsondersteunende programma ‘Kennisimpuls Bestuivers’ van het Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur. De kansenkaarten voor Maasgouw en Echt-Susteren laten zien dat er in het huidige landschap al belangrijke leefgebieden voor bestuivers – en verbindende landschapselementen daartussen – voorkomen, zoals in het Maasdal en in de beekdalen, maar dat kwaliteitsverbetering van bestaande landschapselementen en uitbreiding van leefgebieden cruciaal zijn om het netwerk voor bestuivers voldoende robuust te maken om een diversiteit aan bestuivende insecten in het gebied plek te bieden. Daarbij kunnen grote lineaire structuren zoals bermen en kanaaldijken de ruggengraat voor verbindingen vormen. Tijdens een validatiesessie met gebiedskenners bleek dat het gebruiken van gemeentelijke ‘groendata’ bij de modelanalyse essentieel is voor het maken van bruikbare kansenkaarten voor de gemeenten. Belangrijke geconstateerde inzichten zijn dat actuele data over het gemeentelijk groen(beheer) ontbreken, dat regionale samenhang tussen natuurlijke gebieden in de gemeenten een aandachtspunt is en dat veldmonitoring wenselijk is om de gepresenteerde modeluitkomsten beter te kunnen valideren. De kansenkaarten bieden waardevolle inzichten voor verkenning en prioritering, maar zijn geen vervanging voor ecologisch veldonderzoek. Om de pilot uit te rollen naar een provinciaal dekkende kaart, is het van belang om in de analyse zowel nationale als lokale data mee te nemen en ook data van aangrenzende gebieden in België, Duitsland en Noord-Brabant om grenseffecten in de modeluitkomsten te minimaliseren.