Parafia jako przestrzeń aktywności kulturalnej polskich imigrantów. Wokół amatorskiej sceny teatralnej w Chicago do roku 1914

Artykuł stanowi formę rozważań autora nad rolą i znaczeniem polskich parafii etnicznych w zakresie pobudzania i podtrzymywania aktywności kulturalnej polskich imigrantów osiadłych w Chicago – pod koniec XIX i na początku XX wieku największym i najważniejszym organizacyjnie skupisku polskiej diaspory w Stanach Zjednoczonych. Uwaga została w nim skoncentrowana na działaniach związanych z rozwojem polonijnej sceny teatralnej. Teatr ten, w swym charakterze amatorski, cieszył się dużym zainteresowaniem odbiorców. Miał charakter użytkowy – edukował, dostarczał wzorców do naśladowania, umoralniał, dawał sposobność do kontaktu z polskim językiem, literaturą, kulturą, folklorem i historią. W działalność teatralną żywo angażowała się spora grupa członków wspólnot parafialnych. Z inspiracji i przy wsparciu duchownych powstawały kółka dramatyczne. Wysiłki związane z przygotowaniem zarówno bardziej rozbudowanych spektakli, jak i mniej wymagających form scenicznych, podejmowali również wierni należący do innych organizacji parafialnych, dla których działalność kulturalna nie była podstawową. W tekście przywołano przykłady podejmowanych inicjatyw scenicznych przede wszystkim z dwóch najbardziej zaangażowanych w tym względzie wspólnot: parafii Świętej Trójcy oraz najstarszej w mieście polskiej parafii św. Stanisława Kostki – obu funkcjonujących na północnym zachodzie miasta, w okolicy zwanej „Polish Downtown”. Z ostatnią z nich związany był m.in. jeden z najbardziej znanych i popularnych twórców i reżyserów – Szczęsny Zahajkiewicz, którego utwory były powszechnie obecne na polonijnych, nie tylko chicagowskich, scenach.