Örgün Eğitimle Birlikte Hâfızlık: Şehit Haki Aras Kız İmam Hatip Ortaokulu Örneği

Read full text Summarise with VIRAT
Authors: Esra Hayrat Yılmaz
Cited by: 0
References: 8

Summary

No summary yet. VIRAT can read this paper and write a plain-language summary of its aim, methods, key findings and limitations.

Summarise with VIRAT Free to try with your Science Catalogs account.

Abstract

Bu çalışma, İslâm eğitim tarihinde bireysel bir ibadet biçimi olarak başlayan hâfızlık geleneğinin tarihsel süreç içinde nasıl kurumsal bir kimlik kazandığını ve bu geleneğin günümüz Türkiye’sinde örgün eğitim sistemiyle bütünleştirilen bir modele nasıl dönüştüğünü incelemektedir. Çalışmanın temel problemi, örgün eğitimle birlikte yürütülen hâfızlık uygulamalarının kurumsal yapısının ve eğitim süreçlerinin hangi pedagojik, idari ve sosyo-dinî dinamikler çerçevesinde şekillendiğini ortaya koymaktır. Bu bağlamda araştırma, hâfızlık geleneğinin tarihsel sürekliliğini güncel eğitim modelleri üzerinden analiz etmeyi hedeflemekte; özellikle “Örgün Eğitimle Birlikte Hâfızlık Projesi”nin uygulama örneği olarak İstanbul Başakşehir’deki Şehit Haki Aras Kız İmam Hatip Ortaokulu’nu merkeze almaktadır. Bu okulun incelenmesindeki temel amaç, hâfızlık eğitimi ile örgün akademik eğitimin birlikte yürütüldüğü modelin kurumsal yapısını ve uygulama süreçlerini ortaya koymak; öğrencilerin akademik başarı göstergeleri ve LGS yerleştirme verileri üzerinden söz konusu modelin eğitim çıktılarıyla ilişkisini analiz etmektir. Bu çalışmanın amacı, erken dönem İslâm toplumunda şekillenen hıfz anlayışının Dârü’l-Kurrâ ve Dârü’l-Huffâz gibi klasik dönem kurumları aracılığıyla nasıl kurumsallaştığını ve modern dönemde Millî Eğitim Bakanlığı ile Diyanet İşleri Başkanlığı iş birliğiyle geliştirilen örgün eğitimle birlikte hâfızlık projeleri kapsamında nasıl yeniden yapılandırıldığını ortaya koymaktır. Böylelikle çalışma, geleneğin modern eğitime entegrasyonu sürecini tarihsel, pedagojik ve kurumsal yönleriyle değerlendirmeyi hedeflemektedir. Bu araştırmanın önemi, İstanbul Başakşehir'deki Şehit Haki Aras Kız İmam Hatip Ortaokulu örneğini kullanarak, resmi eğitim içinde entegre bir ezberleme uygulamasının somut işleyişini ve pedagojik süreçlerini göstererek, bu alandaki uygulamaya dayalı çalışmalardaki boşluğu doldurmasıdır. Çalışma, hâfızlık geleneğinin tarihsel köklerini modern eğitim yaklaşımlarıyla birleştiren bu modelin nasıl işlediğini göstermesi açısından önemlidir. Ayrıca, dini eğitimin akademik gelişimle çelişmeden yürütülebileceğini somut verilerle göstererek, Türkiye'de dini eğitime bütüncül (bütünleştirici) bir yaklaşımın örneğini sunmaktadır. Araştırmada nitel yöntem benimsenmiş, doküman analizi temel veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Bu kapsamda, Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) ve Diyanet İşleri Başkanlığı (DİB) tarafından yayımlanan mevzuat ve yönergeler, okulun hâfızlık eğitimine ilişkin belgeleri, icazet törenlerine ait görsel materyaller incelenmiştir. Araştırma bulguları, Şehit Haki Aras Kız İmam Hatip Ortaokulu’nda uygulanan hâfızlık modelinin hazırlık, yoğun ezberleme ve pekiştirme olmak üzere üç temel aşamadan oluştuğunu göstermektedir. Bu aşamalarda öğrenciler, bireysel performansa dayalı ezber çizelgeleriyle takip edilmekte; haftalık hedeflerle ilerlemeleri sağlanmaktadır. Şehit Haki Aras Kız İmam Hatip Ortaokulu’nda hâfızlık eğitimi, örgün eğitimle birlikte hâfızlık projesi kapsamında diğer uygulama okullarında olduğu gibi Diyanet İşleri Başkanlığı’na bağlı Kur’ân kursu öğreticileri tarafından yürütülmekte; Millî Eğitim Bakanlığı ise öğrencilerin akademik devamlılığını sağlamak amacıyla ek destek programları ve LGS odaklı kurslar düzenlemektedir. Elde edilen sonuçlar, bu modelin hem dinî hem de akademik yönleri dengeli biçimde bir araya getiren bir eğitim yapısı sunduğunu göstermektedir. Öğrencilerin Kur’ân-ı Kerim’i Güzel Okuma ve Hâfızlık yarışmalarında elde ettikleri başarılar, modelin işleyişine dair olumlu göstergeler sunmaktadır. Sonuç olarak çalışma, hâfızlık geleneğinin tarihsel temellerini günümüz eğitim yaklaşımlarıyla ilişkilendirerek Türkiye’de din eğitimi alanındaki uygulamalara yönelik özgün bir örnek ortaya koymaktadır.

Fields of Study & Subjects

Education and Islamic Studies Religious Education and Schools Education and Character Development

Publication details

Journal / source
Amasya ilahiyat dergisi
Issue
Hafızlık Özel Sayısı
Pages
543–574
Publication date
25 March 2026
Language
TR