Etyka badań jakościowych – wybrane aspekty

Każde poznanie naukowe, bez względu na dyscyplinę, w jakiej jest prowadzone,i przyjętą metodologię badania, jest osadzone w wymiarze aksjologicznym. Dlatego teżbadacz/badaczka już na etapie tworzenia koncepcji swojego badania, a później w trakciejego realizacji i publikowania uzyskanych rezultatów dokonuje wielu wyborów etycznych,za które ponosi odpowiedzialność. Celem rozdziału jest przedstawienie wybranych zagadnieńdotyczących etyki badań jakościowych, ze szczególnym uwzględnieniem badań prowadzonychna gruncie andragogiki. W rozdziale omówiono znaczące aspekty poprawnościetycznej w badaniach naukowych, uwzględniając perspektywę osób badanych i perspektywębadacza/badaczki, a także zjawisko whistleblowing w środowisku akademickim i wątpliwościz nim związane. Podkreślono, że wszystkie osoby i podmioty w jakimś zakresieuwikłane w badanie naukowe (w tym: osoby badane, badacze, odbiorcy doniesień z badań,rady naukowe, zespoły redakcyjne, instytucje finansujące badania naukowe, wydawnictwa)są narażone na niekorzystne etycznie działania badacza/badaczki i/lub zastosowanąprocedurę badawczą. Wskazano najistotniejsze zasady i postulaty dotyczące etyki badańnaukowych zawarte w kodeksach zawodowych naukowca i przewodnikach z zakresu etykibadań naukowych oraz przykłady ze zrealizowanych projektów badawczych, zwracając przy tym uwagę, iż są one pewnymi drogowskazami, ale to badacze w swojej praktyce badawczej są zobligowani do podejmowania decyzji w poczuciu odpowiedzialności za innych i siebie.