Morton’s neuroma: A systematic review of pathophysiology, diagnosis, and management

Nerwiak Mortona (Morton’s neuroma – MN) jest częstą neuropatią nerwu podeszwowego palcowego wspólnego, najczęściej między trzecią a czwartą kością śródstopia. Mimo częstego występowania metody diagnozy i leczenia mogą się różnić. Celem niniejszego przeglądu jest podsumowanie aktualnej wiedzy dotyczącej patofizjologii, diagnostyki i postępowania terapeutycznego. Przeszukano bazę PubMed, uwzględniając artykuły opublikowane do października 2025 r., z użyciem terminów: „nerwiak Mortona”, „neuralgia międzypalcowa”, „ból przodostopia” i „ucisk nerwu”. Uwzględniono randomizowane badania kliniczne, badania kohortowe i przeglądy systematyczne, dotyczące diagnostyki lub leczenia MN. Wykluczono opisy przypadków, listy, publikacje nieanglojęzyczne i streszczenia konferencyjne. Nerwiak Mortona najczęściej dotyczy kobiet w średnim wieku i wiąże się z przewlekłym obciążeniem przodostopia, typem noszonego obuwia oraz biomechaniką stopy. Rozpoznanie opiera się głównie na obrazie klinicznym. Najbardziej pomocne są testy prowokacyjne, w tym test Muldera, oraz tkliwość w okolicy przestrzeni międzypalcowej. Ultrasonografia jest metodą obrazowania pierwszego wyboru ze względu na wysoką czułość i możliwość jednoczesnego prowadzenia testów diagnostycznych. Rezonans magnetyczny zaleca się w przypadkach niejednoznacznych. Leczenie zachowawcze, takie jak zmiana obuwia, stosowanie ortez oraz iniekcje kortykosteroidów pod kontrolą USG, może przynieść krótkotrwałą poprawę, utrzymującą się zazwyczaj do 12 miesięcy. Szacuje się, że około jednej trzeciej pacjentów wymaga leczenia operacyjnego. Neurektomia, przecięcie więzadła międzyśródstopnego lub transpozycja nerwu zapewniają długoterminową poprawę, ale mogą prowadzić do utraty czucia, powstania nerwiaka kikuta lub nawrotu dolegliwości. Metody minimalnie inwazyjne, takie jak ablacja prądem o częstotliwości radiowej czy krioablacja, są obiecujące, lecz wymagają dalszych badań. Optymalne wyniki uzyskuje się dzięki indywidualizacji leczenia.