Aneta Prymaka-Oniszk, „Kamienie musiały polecieć. Wymazywana przeszłość Podlasia”, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2024, s. 440

UniwersytetWrocławskiAneta Prymaka-Oniszk, Kamienie musiały polecieć.Wymazywana przeszłość Podlasia,WydawnictwoCzarne,Wołowiec2024,s.440Tomożebrzmiećjakzużytaformułka,alepoksiążkęsięgnąłemzogromną ciekawością, ponieważ sam wraz ze współpracownikami brałem udział w badaniach terenowych na Podlasiu.Badania również dotyczyły zapominaniahistoriitegomiejsca.Chcieliśmyzebraćwypowiedzibiałoruskichrozmówcówirozmówczyńopowojennympodziemiu-czylitakzwanychżołnierzachwyklętych.Znaszejperspektywywielkanarodowaepopejaobohaterskich "żołnierzach" to "wynaleziona tradycja" motywowana głównie ideologicznymiwzględami,któranieliczysięzeskomplikowanąrzeczywistościąpogranicza.Prawicowo-centrowyprzemysłpamięciowyprzekształcił powojennychpartyzantówwpatriotycznączytankę,wkolejnymitpowstania narodowegoipolskiegokrwawegobohaterstwa.Tahegemonicznaopowieść nietylkowtłoczyłazłożonąprzeszłośćwuproszczonenarracyjnestruktury, ale też zagłuszyła inne, zwłaszcza białoruską: nie odebrała im możliwości wypowiedzi,raczejwogóleniepozwoliłaimzaistnieć.Mysamijednaknie mamy związków ze społecznością białoruską i nasza perspektywa to spojrzenieoutsiderów 1 .KsiążkaAnetyPrymaki-Oniszktonatomiastświadectwo autorkisilniezwiązanejzbiałoruskością,któraukazujeprzeszłośćPodlasia przezpryzmatswojejhistoriirodzinnej,atakżenarodubiałoruskiego,zktórym się identyfikuje.Książka pozwala Białorusinom przemówić własnym językiemoswoichdoświadczeniachipokazaćspecyfikęswojejpamięci.