CAHİDE BİRGÜL’ÜN ROMANLARINDA QUEER YANSIMALAR

Edebiyatın farklı disiplinlerle kurduğu sınırsız ilişki, edebi metinleri çok yönlü okumaya ve incelemeye elverişli kılar. Bu bağlamda, bu çalışma Çağdaş Türk edebiyatındaki queer yansımaları ortaya çıkarmayı ve alandaki sonraki çalışmalara kaynaklık etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın inceleme nesnesini, feminist ve queer disiplin yöntemlerinin uygulanmasıyla incelemeyi katmanlaştıran Cahide Birgül’ün Gölgeler Çekildiğinde, Ah Tutku Beni Öldürür müsün ve Eflatun Koza romanları oluşturmuştur. Teorik zemin, queer teorinin normatif yapıları yıkıcı doğası, Judith Butler’ın cinsiyetin performatif edimlerle inşası ve kimliklerin akışkanlığı prensipleri üzerine kurulmuştur. Uygulama bölümünde, Birgül’ün seçili üç eseri, queer karakterler, heteronormativite, aile ve belirsizlik kavramları ekseninde çözümlenmiştir. Analizler, romanların polisiye janra yakın karmaşık kurgusal yapıları ve biçimsel muğlaklıklarının queere hizmet ettiğini göstermiştir. Karakter incelemelerinde Melih’in (Ah Tutku Beni Öldürür müsün) içselleştirilmiş homofobisi ve Evrim’in (Eflatun Koza) bölünmüş benliği gibi temsiller, heteronormatif sistemin birey üzerindeki şiddetli baskısını yansıtmaktadır. Yazar, Mabeyinoğulları ailesi gibi yapıları altüst ederek, ailenin bir tahakküm aracı ve sistemin kontrol merkezi olduğunu göstermiştir. Ayrıca, engelli karakterler ve cansız manken Zarife figürü üzerinden zorunlu sağlam bedenlilik algısının sorgulanması da önemli bir bulgudur. Belirsizlik ise Esin ve Deniz’in (Gölgeler Çekildiğinde) aynadaki bütünleşmesi ve Labris Bar’daki cinsiyeti belli olmayan bedenler aracılığıyla güçlendirilmiştir. Sonuç olarak, Cahide Birgül’ün eserleri, yapıbozumcu ve queer söylemiyle Türkçe edebiyat için kritik bir değer taşımaktadır.