MUHAMMED HANEFÎ TABUT CENGİ İLE ÇORLULU ZARÎFÎ'NİN MİHR Ü MÂH MESNEVİSİNİN MUKAYESELİ İNCELEMESİ

Sözlü ve yazılı kültür ürünleri çağlar boyu oluştukları sosyal hayat, tarih, gelenek, dil, din gibi muhtelif konuların, nesilden nesile aktarılmasını sağlayarak maziye ve değerlere ışık tutmuştur. “Savaşma, vuruşma” anlamına gelen “cenk” kelimesine “kitap, ferman, mektup” manasına gelen “name” sözcüğünün eklenmesiyle oluşan cenknameler hem sözlü hem de yazılı kültür ürünleri arasındadır. Savaş, kahramanlık konularının anlatıldığı cenknameler Hz. Ali çevresinde şekillenmiş olup Hz. Ali’nin oğulları Hasan, Hüseyin ve Muhammed Hanefî’nin de kahramanlıklarını içermektedir. Çalışmamızda işlenecek eserlerin ortak nazım şekli olan mesnevi nazım şekli günümüz hikâye-roman türlerinin kadim edebiyatımızdaki karşılığıdır. Bu nazım şekli iki beyitlik şiirlerden on binlerce beyitlik eserlere kadar farklı uzunluklarda kaleme alınmış ve şairler tarafından sıklıkla tercih edilmiştir. Söz konusu çalışma, iki farklı türdeki mesnevinin mukayesesini içermektedir. Bu mesnevilerden ilki Muhammed Hanefî-Tabut Cengi diğeri ise Mihr ü Mâh adlı mesnevidir. Farklı şairler tarafından yazılmış çeşitli Mihr ü Mâh mesnevileri mevcuttur. Söz konusu çalışmamızda Çorlulu Zarîfî’nin XVI. yüzyılda kaleme aldığı dinî bir hüviyete de sahip olan âşıkâne mesnevisi değerlendirilecektir. Yaptığımız araştırma neticesinde Çorlulu Zarîfî’nin Mihr ü Mâh adlı mesnevisi ile Muhammed Hanefî-Tabut Cengi arasında kayda değer oranda benzerliklerin bulunduğu tespit edilmiştir. Bu çalışmada; ilk olarak Muhammed Hanefî-Tabut Cengi ve Çorlulu Zarîfî’nin Mihr ü Mâh’ı tanıtılacak ardından iki mesnevinin çeşitli yönlerden mukayesesi edilip ortak motifleri gösterilecektir.