Diyabet ve Kanser Biyobelirteçleri: Hücre Dışı DNA ve RNA

Bu derleme, hücre dışı (hd) DNA ve hdRNA biyobelirteçlerine odaklanarak bunların diyabet ve çeşitli kanserlerde kullanımına ilişkin gelişmeleri açıklamaktadır. Diyabet ve kanser hastalıklarının ortak patofizyolojik yolları olarak kronik inflamasyon, oksidatif stres ve epigenetik değişiklikler sayılabilir. Bu değişikliklerin saptanmasında yaygın olarak kullanılan kan ve diğer vücut sıvıları sıvı biyopsi olarak adlandırılmıştır. hdDNA, köken dokunun çeşitli moleküler özelliklerini örneğin, metilasyonunu yansıtır. hdRNA biyobelirteçleri olarak haberci(m)RNA, mikro(mi)RNA, dairesel RNA, uzun kodlamayan RNA gibi moleküller RNA'ların transkripsiyon sonrası değişikliklerini ve ekspresyon özelliklerini gösterir. Son yıllarda dolaşımdaki hdDNA metilasyonu, mRNA ve miRNA’lar potansiyel kanser biyobelirteçleri olarak tanımlanmaktadır. hdDNA inceleme çalışmalarında, polimeraz zincir reaksiyonu temelli tek lokus analizleri yanı sıra genom çapında yeni nesil dizileme gibi çeşitli yöntemler ve teknolojiler de kullanılmaktadır. Kan veya idrardan izole edilen dolaşımdaki tümör (t)DNA’sı, tümörün biyolojik davranışını anlamak ve tedaviye yanıtı izlemek için invaziv olmayan moleküler tanı yöntemi olarak önerilmektedir. Dolaşımdaki metillenmemiş insülin DNA'sı insan β hücre ölümü ile ilişkili olduğundan diyabet hastalığının biyobelirteci olarak düşünülmektedir. Sıvı biyopsiler, dokuya özgü patolojilerin minimal invaziv tespiti konusunda umut vaat etmekte ve çeşitli potansiyel klinik uygulamalar sunmaktadır. Teknoloji ilerledikçe ve daha fazla kanıt ortaya çıktıkça, serbest nükleik asitler kanser ve diyabetin yenilikçi bir şekilde teşhis ve kişisel tedavisi için tercih edilen yöntemler haline gelebilir.