Filistin’de Yaşanan Büyük Arap İsyanının Ulusal Basına Yansıması: Ulus Gazetesi Özelinde Bir İnceleme (1936-1939)

Filistin Meselesi, bugün dünya gündemini meşgul eden en önemli sorunların başında gelmektedir. Üç semavi dinin kutsal mekânlarına ev sahipliği yapması burayı önemli bir bölge haline getirmiştir. Osmanlı Devleti’nin bölgeyi kaybetmesi sonucunda İngiliz manda yönetimine geçen Filistin, kargaşa ve çatışmaların yaşandığı bir coğrafya haline gelmiştir. Balfour Deklarasyonu ile Filistin’e başlayan yoğun Yahudi muhacereti, bölgenin demografik yapısını değiştirdiği gibi Siyonistlerin “Milli Yurt” kurma emelleri ve İngilizlerin taraflı politikaları da Arap- Yahudi çatışmalarının başlamasına sebep olmuştur. İngilizler, Yahudilere vadettikleri ata yurdunu kurabilmeleri için, yüzbinlerce Yahudi’nin bölgeye göç etmesine izin vermiş, Araplardan topraklar satın alıp ekonomik üstünlük sağlamalarının yolu açılmış ve onları idari ve siyasi anlamda korumuştur. İşte bu göçler ve İngiliz politikaları Arapların tepkisine yol açarak, önce küçük çatışmalara, sonra büyük grev ve isyanlara sebep olmuştur. 1936 yılında başlayan ve 1939 yılına kadar devam eden Büyük Arap İsyanı, tüm Ortadoğu ve Batılı devletleri doğrudan etkileyen bir gelişme olduğu için, bu ülkelerin basını ve Türk gazeteleri de konuyu yakından takip etmiştir. Büyük Arap İsyanının, Türk basınına yansımasını Ulus gazetesi özelinde incelediğimiz bu çalışmada; üç yıl süren olaylara basının bakış açısı, Ulus gazetesinin Filistin meselesindeki tutumu ve konuya yaklaşımı ele alınmıştır. Yapılan araştırmalar ve gazete arşivlerinden elde edilen bilgiler sonucunda; Büyük Arap İsyanının biranda ortaya çıkan bir durum olmadığı, bu olayların başlamasında uzun yıllardır biriken ekonomik, siyasi ve dini gerekçeler bulunduğu, İngilizlerin taraflı politikalarının ve Yahudilerin yayılmacı/işgalci tutumlarının olayların patlak vermesinde ana etken olduğu görülmüştür. İngilizlerin çatışmaları durdurmak için görevlendirdiği komisyonlar ve tertip ettiği Londra Konferansının çözüm üretmekten ziyade bir oylama taktiği olduğu anlaşılmıştır.