بازخوانش مؤلفههای تأثیرگذار بر هویت اجتماعی در بازارهای تاریخی (نمونه موردی: بازار تاریخی تبریز)

هویت اجتماعی معماری به مفهوم بیان ملموسی از حافظه‌ی جمعی و هویت فرهنگی اطلاق می‌گردد که نحوه‌ی تجربه و تعامل مردم با محیط خود را نمایش می‌دهد. در این راستا، بازخوانش مؤلفه‌های تأثیرگذار بر هویت اجتماعی معماری در بناهای ماندگار می‌تواند نقش محوری در ارائه‌ی طرح‌های مطلوب معماری داشته باشد. از این‌رو، پژوهش حاضر با هدف بازخوانش مؤلفه‌های تأثیرگذار بر هویت اجتماعی در بازار تاریخی تبریز نگارش شده است. روش تحقیق در مطالعه‌ی حاضر آمیخته با هدف کاربردی و ماهیت توصیفی-تحلیلی می‌باشد که در راستای تجزیه و تحلیل داده‌ها از مدل حداقل مربعات جزئی در نرم‌افزار Warp-pls استفاده شده است. همچنین جامعه‌ی آماری پژوهش شامل متخصصان و نخبگان معماری می‌باشد که با توجه به مشخص نبودن تعداد حجم جامعه‌ی آماری با استفاده از فرمول کوهن در سطح اطمینان 95 درصد، حجم نمونه 200 نفر برآورد شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که بیشترین تأثیرگذاری بر هویت اجتماعی بازار تاریخی تبریز مربوط به مؤلفه‌های ادراکی-معنایی، خاطره‌انگیزی، رویدادپذیری و فضایی-عملکردی با ضرایب 691/0، 651/0، 603/0 و 564/0 می‌باشد. در بین متغیرهای فرعی نیز بیشترین تأثیرگذاری مربوط به انعکاس عناصر روحانی، ارزش‌ها و باورها، ایجاد احساس آشنایی و خاطره‌انگیزی فضا، تأکید بر رویدادهای مختلف اجتماعی، فرهنگی و مذهبی، بهره‌مندی از تاریخ و سنت در طراحی و توجه به بعد اجتماعی انسان و وجود فضاهایی برای تعاملات اجتماعی بوده است. همچنین بازخوانش این مؤلفه‌ها بایستی بر مبنای رویکرد زمینه‌گرایی (تداوم/تحول و وحدت/کثرت) و منطقه‌گرایی (تمایز/تشابه) باشد.