بررسی تطبیقی رفتار رای دهی در دوره دهم و یازدهم مجلس شورای اسلامی (مطالعه موردی: حوزه انتخابیه قصرشیرین، سرپل ذهاب و گیلانغرب)

پژوهش حاضر با هدف واکاوی تطبیقی و کیفی عوامل مؤثر بر رفتار رأی‌دهی در دو دوره دهم و یازدهم انتخابات مجلس شورای اسلامی، با تمرکز بر حوزه انتخابیه قصرشیرین، سرپل‌ذهاب و گیلان‌غرب انجام شده است. که اولین کار پژوهشی در این زمینه می باشد و با بهره‌گیری از رویکرد تحلیل محتوای کیفی و استفاده از نرم‌افزار MaxQDA، به بررسی دیدگاه‌های ۳۰ تن از نخبگان محلی پیرامون عامل های شکاف محوری ایلی - طایفه‌ای، مذهبی، شهرستان‌گرایی، سیاسی - جناحی و اقتصادی پرداخته است. یافته‌ها بیان می کنند که این عوامل در هر دو دوره اثرگذار بوده اند اما به جز عامل مذهبی که روندی کاهشی را در دوره یازدهم نشان می دهد، سایر عوامل در مقایسه با دوره دهم روند افزایشی داشته اند. در مجموع داده‌ها بیانگر آن هستند که رفتار انتخاباتی شهروندان این حوزه در هر دو دوره، کمتر تابع شاخص‌های برنامه‌محور بوده است و بیشتر متأثر از ساز و کارهای غیر رسمی، شبکه‌های هویتی و منافع معیشتی می باشد. تحلیل تطبیقی تغییرات شکاف‌ها نشانگر آن است که در گذر زمان، گرایش رأی‌دهندگان به کنش فرهنگ سیاسی کاهش یافته و شکل‌بندی رأی‌دهی در بسترهای غیررسمی و هویتی تعمیق یافته است. این پژوهش بر ضرورت بازنگری در نظریه‌های پیشین رأی‌دهی و لزوم تدوین الگوهای بومی در تحلیل رفتار سیاسی این منطقه و مناطق پیرامونی ایران تأکید می‌ورزد.