بررسی نگرش ایرانی ها نسبت به حضور مهاجرهای هم زبان شرقی: افغان ها در آیینه کامنت های اینستاگرامی ایرانی ها

مهاجرت گسترده افغانستانی‌ها به ایران به عنوان یک پدیده اجتماعی برجسته، نگرش‌های متنوعی را در جامعه ایرانی ایجاد کرده است. اهمیت این پدیده ریشه در پیوستگی فرهنگی و تاریخی دو ملت دارد، اما همواره با چالش‌هایی مانند تراکم جمعیت، رقابت بر سر منابع و تنش‌های اجتماعی همراه بوده است. لذا این مطالعه با هدف بررسی نگرش‌ها و الگوهای فکری کاربران ایرانی اینستاگرام نسبت به مهاجران افغانستانی، به چگونگی بازنمایی این نگرش‌ها در کامنت‌ها می‌پردازد. پژوهش با رویکرد تحلیل محتوای کیفی انجام شد و نمونه شامل ۵۱۲ کامنت که به طور هدفمند از صفحات خبری، اجتماعی و آموزشی اینستاگرام (تیر تا آذر ۱۴۰۳) بود که بر اساس معیارهایی مانند ارتباط موضوعی، تعامل و تنوع برگزیده شدند. متون بر اساس چهارچوب مفهومی الو و کینگاس تحلیل گردیدند. پنج مضمون اصلی شناسایی شد: تهدید ادراک‌شده (تحدید منابع و تهدید امنیتی)، برتری‌جویی ملی‌گرایانه، اضطرار دولت-ملت، تصورات قالبی و حمایتگری (عاطفی و عقلانی). یافته‌ها نشان می‌دهد که تهدید ادراک شده، برتری جویی ملی گرایانه، اضطرار دولت- ملت و تصورات قالبی، گفتمان طرد مهاجران را تقویت می‌کند، در حالی که حمایتگری به شمولیت اجتماعی کمک می‌کند. این پژوهش به درک فضای پارادوکسیکال فرهنگی-اجتماعی مهاجرت افغانستانی‌ها در ایران کمک کرده و پیشنهاد می‌دهد سیاست‌های مهاجرتی بازنگری شوند، گفتمان‌های انسانی ترویج یابند و پژوهش‌های آینده بر بسترهای متنوع‌تر تمرکز کنند تا تنش‌ها در فضای جغرافیای انسانی موجود کاهش یابد.