تاثیر رودهای حوضه آبریز تالاب انزلی بر اقتصاد روستاهای پیرامون با رویکرد زیست بوم محور

روستاها به عنوان بسترهای اصلی تولید مواد غذایی و شکل‌گیری معیشت‌های پایدار، همواره در تعامل مستقیم با منابع طبیعی به‌ویژه منابع آبی قرار داشته‌اند. در ایران نیز بسیاری از روستاها در مجاورت منابع آبی نظیر تالاب‌ها شکل گرفته‌اند و تالاب انزلی به عنوان یکی از مهم‌ترین زیست‌بوم‌های آبی کشور، نقش حیاتی در اقتصاد و پایداری روستاهای پیرامون خود دارد. این پژوهش با هدف بررسی تأثیر رودخانه‌های حوضه آبریز تالاب انزلی بر اقتصاد روستاهای اطراف آن انجام شده و به‌ویژه کاهش عمق و سطح آب این تالاب را به عنوان یک متغیر کلیدی در نظر گرفته است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی بوده و داده‌ها از طریق مصاحبه و پرسش‌نامه از میان نمونه‌ای هدفمند شامل ۴۰ نفر از ساکنان محلی، کشاورزان و کارشناسان منطقه جمع‌آوری شده است. نتایج نشان می‌دهد که کاهش آبدهی رودخانه‌های ورودی به تالاب، علاوه بر تغییرات اکولوژیکی و کاهش تنوع زیستی، پیامدهای گسترده‌ای در حوزه اقتصادی و اجتماعی روستاها به همراه داشته است. از جمله این پیامدها می‌توان به کاهش درآمد کشاورزی ناشی از کم‌آبی، افت چشمگیر فعالیت‌های ماهیگیری، رکود گردشگری بومی، افزایش مهاجرت روستاییان، تغییر کاربری اراضی از کشاورزی به مسکونی یا تجاری، و دگرگونی‌های فرهنگی و اجتماعی اشاره کرد. همچنین با پایین آمدن سطح آب تالاب، ارزش زمین‌ها به طور غیرطبیعی افزایش یافته و فشار بیشتری بر منابع طبیعی وارد شده است. یافته‌ها بر ضرورت اجرای سیاست‌های مدیریت یکپارچه منابع آب، تأمین حق‌آبه زیست‌محیطی و بهره‌گیری از رویکردهای زیست‌بوم‌محور برای احیای تالاب انزلی و پایداری اقتصادی و اجتماعی جوامع محلی تأکید دارند. این پژوهش نشان می‌دهد که رابطه‌ای مستقیم میان سلامت اکولوژیکی تالاب و معیشت ساکنان روستاهای اطراف آن وجود دارد و بدون برنامه‌ریزی جامع، توسعه پایدار در این منطقه تحقق نخواهد یافت.