آثار رفاهی عضویت ایران در بریکس: رهیافت شبیهسازی جهانی (GSIM)

در دهه‌های اخیر، ساختار اقتصادی و ژئوپلیتیکی جهان دستخوش تحولاتی عمیق شده است، ازجمله ظهور قدرت‌های نوظهور و حرکت به‌سوی نظمی چندقطبی. در این چارچوب، پیوستن جمهوری اسلامی ایران به گروه بریکس در ژانویة ۲۰۲۴م، نشانه‌ای از تعمیق همکاری میان اقتصادهای نوظهور و فرصتی راهبردی برای تقویت همکاری‌های اقتصادی، دسترسی به بازارهای بزرگ‌تر، تسهیل تجارت با ارزهای ملی و کاهش اثر تحریم‌ها فراهم می‌آورد. درحالی‌که بیشتر مطالعات پیشین به تحلیل‌های کلی محدود است، این پژوهش با هدف پرکردن خلأ موجود، آثار رفاهی و تجاری این عضویت را در سطح کالایی بررسی می‌کند. در پاسخ به خلأ مطالعات دقیق در زمینة آثار تجاری عضویت ایران در بریکس، در این پژوهش با بهره‌گیری از مدل تعادل جزئی جهانی (GSIM) و داده‌های ۸۶۰ کد کالای HS4 دارای مزیت نسبی، آثار چهار سناریوی کاهش تعرفه تحلیل شده است. داده‌ها از پایگاه‌های UN Comtrade و MacMap استخراج و با پایتون پردازش شده‌ است. نتایج نشان می‌دهد آزادسازی کامل تجاری برای ایران 13/1 میلیارد دلار رفاه خالص به‌همراه دارد و نسبت ایجاد تجارت به انحراف تجارت (71/2) گویای منافع در خور توجه است. بخش‌هایی مانند معدن، پلاستیک و ماشین‌آلات بیشترین سود را می‌برند، درحالی‌که محصولات نباتی (مانند ذرت) با ضرر مواجه می‌شوند. تدوین راهبرد تجاری هدف‌مند با حذف کالاهای زیان‌ده و تعیین سطوح بهینة تعرفة خالص، رفاه ایران را تا 2/27 درصد افزایش خواهد داد و زمینه‌ساز بهره‌گیری حداکثری از فرصت‌های عضویت در بریکس خواهد بود. مشارکت فعال در بریکس با تغییر مسیر تجارت از شرکای محدود به بازارهای متنوع‌تر درون‌گروهی، تاب‌آوری اقتصادی ایران را افزایش می‌دهد.