ارزیابی کارایی شاخصهای تنش و معرفی لاینهای جدید و متحمل به تنش خشکی در گندم نان

گندم (Triticum aestivum) یکی از مهم‌ترین محصولات زراعی و استراتژیک در سطح جهانی است که نقش اساسی در تأمین امنیت غذایی جهان ایفا می‌کند. طبق آمار منتشرشده در فائو سال 2023، سطح زیر کشت جهانی گندم حدود 220 میلیون هکتار برآورد شده است. این محصول به‌ویژه در مناطق خشک و نیمه‌خشک ایران که نیاز به ارقام مقاوم به تنش‌های محیطی دارند، از اهمیت زیادی برخوردار است. به همین دلیل، معرفی ارقام جدید گندم که به شرایط خشکی مقاوم باشند، یکی از اولویت‌های تحقیقات گندم در کشور است. برای شناسایی ژنوتیپ‌های مقاوم به خشکی، از شاخص‌های مختلف تنش استفاده می‌شود که به‌طور گسترده در تحقیقات علمی مورد بررسی قرارگرفته‌اند. هدف از این پژوهش نیز بررسی مقاومت و تحمل به خشکی آخر فصل در ژنوتیپ‌های منتخب نسل F7 (PRWYT) با استفاده از شاخص‌های تنش و امکان‌سنجی معرفی ارقام جدید گندم نان مقاوم به خشکی آخر فصل بود. همچنین به دلیل بالا بودن تعداد ژنوتیپ‌ها (165)، با استفاده از نتایج این پژوهش می‌توان مقایسه مناسبی در ارتباط با کارایی شاخص‌های تنش خشکی انجام داد. به‌صورت کلی نتایج این آزمایش نشان داد که از میان این ژنوتیپ‌ها می‌توان تعدادی را به‌صورت ویژه برای شرایط تنش و تعدادی را نیز به‌صورت ویژه برای شرایط نرمال انتخاب نموده و در نسل‌های بعدی جهت معرفی ارقام جدید پرپتانسیل بررسی کرد. از طرفی، دو ژنوتیپ شماره 62 و 71 را می‌توان به‌عنوان ژنوتیپ‌های بسیار مناسب برای هر دو شرایط تنش و نرمال به‌صورت دومنظوره معرفی نمود. در این پژوهش همچنین کلیه شاخص‌های تنش معرفی‌شده در منابع محاسبه و موردبررسی قرار گرفت و مشخص شد که از میان این شاخص‌ها، GMP و HARM دارای بیشترین قدرت و کارایی جهت شناسایی و تفکیک ژنوتیپ‌های مناسب هر دو شرایط تنش و نرمال بودند.