Ecnebi Mekteplerin Gayrimüslim Osmanlı Çocuklarına Yönelik Faaliyetleri Ve Osmanlı Devleti’nin Ecnebi Mekteplere Karşı Mücadele Politikaları (1880-1920)

“Ecnebi mektepler”, Osmanlı Devleti’nde yabancılar tarafından açılan ya da yabancıların himayesinde olan eğitim kurumlarını ifade etmektedir. İstanbul’un fethinden sonra gayrimüslimlere kendi kiliselerinde eğitim izni verilmiş, bu iznin gayrimüslimler tarafından genişletilmesiyle müstakil okullar açılmıştır. Bu okulların yabancılar tarafından himaye ve kontrol altına alınması Osmanlı Devleti’nde “Ecnebi mektep” yani yabancı okul mefhumunu ortaya çıkarmıştır. Osmanlı Devleti’nin ekonomik nedenlerle resmî devlet mekteplerine gereken özeni gösterememesi eğitim kalitesinin düşmesine yol açmıştır. Buna karşılık yabancılar, vatandaşı oldukları devletlerin sağladığı imkanlarla çok donanımlı modern eğitim kurumları açmışlardır. Buna bağlı olarak Osmanlı topraklarında 19. Yüzyıl boyunca ecnebi mektepler yaygınlaşmıştır. Bu durum gerek Müslüman gerekse gayrimüslim ahalinin, çocuklarını okutmak için ecnebi mekteplere yönelmesi sonucunu doğurmuştur.Ecnebi mektepler Osmanlı topraklarında yabancı devletlerin birtakım dini ve siyasi emellerine hizmet ettiklerinden bu okullara devam eden Müslüman ya da gayrimüslim Osmanlı çocukları Osmanlı devlet ve toplumuna karşı olumsuz düşüncelerle yetiştirilmiş hatta çocukların din ve mezhepleri değiştirilmeye çalışılmıştır. Gayrimüslim Osmanlı çocuklarının bu etkiye daha açık olmasından dolayı Osmanlı makamları gayrimüslim çocukların ecnebi mektepler yerine kendi cemaat mekteplerine gitmeleri yönünde teşvikte bulunmuş ve bu yönde önlemler almaya çalışmıştır. Çalışmada Devletin ecnebi mekteplerle mücadele politikaları ve gayrimüslim Osmanlı çocuklarını ecnebi mekteplerden sakındırmak için yürütülen faaliyetler arşiv belgelerine dayalı olarak ortaya konulmaktadır.