İngiltere’nin Akdeniz’de Askerî Üs Arayışları ve 1799 Tarihli Girit Raporu

Eğe ile Akdeniz arasında buluna Girit Adası, konumu itibari ile çok stratejik bir mevkide bulunmaktadır. Özellikle Akdeniz, Ege ve Karadeniz arasındaki ticaretin güvenliği açısından önemli bir konumdadır. Bu nedenle Osmanlı Devleti ile Venedik arasında sürekli bir nüfuz mücadelesine sahne olmuştur. 1666’da adanın büyük bir bölümü Osmanlı hakimiyetine girse de bu nüfuz mücadelesi davam etmiştir. Adanın bu konumu diğer Avrupalı devletlerin de Girit’e yönelik ilgisinin artmasına neden olmuştur. Bu doğrultuda adada konsolosluklar açılmış ve Girit, Osmanlı Devleti’nin paylaşılması projelerinde yer almıştır. Fransa’nın 1798’de Malta ve Mısır işgali, olası bir Girit işgalinin de gündeme gelmesine neden olmuştur. Bu ise adanın güvenliğinin daha ön plana çıkmasına neden olacaktır. Özellikle İngiltere, bir taraftan Osmanlı Devleti ile ittifak görüşmesi yaparken diğer taraftan da olası bir işgal endişesiyle ada hakkında rapor hazırlamıştır. 1799 tarihli bu rapor, Kandiye ve Girit hakkında bilgiler sunmaktadır. İngiltere Milli Arşivleri’nde (The National Archives) dönemin İngiltere elçisinin evrakları içinde bulunan bu rapor, Girit’in askerî ve ticari bir üs olup olamayacağını tartışmaktadır. Özellikle adanın savunması, olası bir istila durumunda alınabilecek önlemler ve askerî üs olarak faydaları raporda yer almaktadır. Bu çalışmada söz konusu rapor doğrultusunda XVIII. yüzyıl sonlar Kandiye ve Girit’in durumu analiz edilmeye çalışılacaktır.