Polsko-czesko-śląskie relacje kulturowo-literackie do XVIII wieku w kontekście recepcji dzieł Mikołaja Reja

Niniejszy artykuł dotyczy recepcji dzieł Mikołaja Reja w Czechach i na Śląsku w XVI–XVIII w. Największe zasługi w tej mierze u naszych południowych sąsiadów położył Bartłomiej Paprocki. Duży wkład w popularyzację dorobku Reja miała także działalność Braci Czeskich w Polsce. Znakomity tego przykład stanowi zainteresowanie Jana Amosa Komenskiego twórczością mistrza z Nagłowic. Na wyraźne ślady recepcji dorobku Reja natrafić można na Śląsku pod koniec XVI w. w kwitnących ośrodkach ewangelickich w Księstwie Legnicko-Brzeskim i na południu Śląska, w Księstwie Cieszyńskim. Rozwijało się w nich piśmiennictwo wyznaniowe w języku polskim, gdzie wzorce czerpano głównie z literatury „złotego wieku”. Imponujące osiągnięcia na polu popularyzacji literackich tradycji Mikołaja Reja miały trzy kolejne pokolenia pisarzy śląskich, którzy nawiązywali nie tylko do Postylli, ale także do innych jego utworów. Na szczególną uwagę zasługuje Adam Gdacjusz, zwany „śląskim Rejem”, który po wojnie trzydziestoletniej związany był z ośrodkiem kluczborsko-byczyńskim, gdzie rozwijał swoją działalność piśmienniczą. Dokonany rekonesans badawczy wskazał na palącą potrzebę podjęcia dalszych i bardziej szczegółowych badań nad recepcją twórczości Mikołaja Reja, ukazując liczne braki i wątpliwości w materiale, który udało się zgromadzić.