Jeopolitik Risklerin Savunma Harcamaları Üzerindeki Etkisi: Türkiye Örneği

Bu çalışma, Türkiye’de 1985-2023 dönemine ait yıllık verileri kullanarak jeopolitik risk endeksi (JRE) ile savunma harcamaları arasındaki eşbütünleşme ilişkisini kısa ve uzun dönem için incelemeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda, savunma harcamalarının GSYİH’ye oranı, JRE (Caldara & Iacoviello, 2022), reel GSYİH büyüme oranı (% değişim), enflasyon ve cari denge verileri sırasıyla kullanılmıştır. JRE dışındaki tüm seriler Dünya Bankası veri tabanından temin edilmiştir. Elde edilen bulgular, jeopolitik risk endeksi ile savunma harcamaları arasında kısa vadede pozitif, uzun vadede ise negatif bir ilişki olduğunu ortaya koymaktadır. Kısa dönemde jeopolitik risk endeksindeki %1’lik bir artışın savunma harcamalarını bir, iki ve üç dönem gecikmeli olarak sırasıyla %1.01, %0.70 ve %0.24 oranında artırdığı tespit edilmiştir. Buna karşılık, uzun dönem analizi, jeopolitik risk endeksindeki %1’lik bir artışın savunma harcamalarını %3.20 oranında azalttığını göstermektedir. Bu sonuçlar, jeopolitik risklerin kısa vadede hükümetleri daha fazla savunma harcaması yapmaya yönelttiğini, ancak uzun vadede teknolojik dönüşüm, yerli savunma sanayii gelişimi, bütçe dengesi ve stratejik planlamalar doğrultusunda harcamaların azaldığını göstermektedir.