Türkiye'de Bütçe Açıkları İle Yolsuzluk Algısı Arasındaki İlişki Üzerine Ampirik Bir İnceleme

Küreselleşme sürecinin ön kabullerinin yaygınlaşmasıyla birlikte kamunun ekonomi üzerindeki ağırlığının azaltılarak etkinliğinin arttırılması öne çıkmaya başlamıştır. Bu noktada bütçe yönetimi ve dolayısıyla bütçe açıkları daha da kritik öneme sahip hale gelmiştir. Bütçe açıkları kamu gelir ve giderleri arasındaki farkı göstermesi bakımından mali performansın önemli göstergeleri arasında yer almaktadır. Bu nedenle bütçe açıklarındaki değişimler kamuoyu tarafından yakından takip edilmekte ve nedenleri üzerine mülahazalar yapılmaktadır. Özellikle bazı dönemlerde bütçe açıklarındaki değişimler yolsuzluk şüphelerini arttırmakta ve bu yolla da güven ortamını zedelediği düşüncesi genel kabul görmektedir. Çalışma kapsamında bu kabulün ne kadar tutarlı olduğu ampirik olarak incelenmektedir. Bu doğrultuda Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Uluslararası Şeffaflık Örgütü veri tabanlarından elde edilen ve 1995-2023 yıllarını kapsayan bütçe açığı/GSYH ve yolsuzluk algı endeksi verileri arasındaki ilişki Vektör Otoregresyon Analizi ile Granger ve Frekans Alanı Nedensellik testleriyle incelenmiştir. Elde edilen bulgular -öngörüye paralel olarak- bütçe açıklarındaki değişimlerin yolsuzluk algı endeksinde değişimlere neden olduğunu ve bu nedensellik ilişkisinin orta ve uzun dönemde geçerli olduğunu ortaya koymaktadır. Buradan hareketle yolsuzluk algı endeksindeki bozulmaların başta vergi bilinci ve ahlakını etkilediği düşünülürse yetkililerin mali verimlilik ve sürdürülebilirlik açısından bütçe açıkları konusunda çok daha hassas davranmaları gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.