The level of maternity care in the context of professional work performed by mothers of children onder three years of age in Poland in the 1950s

Niniejszy artykuł jest wprowadzeniem do analizy złożonego problemu godzenia roli kobiety aktywnej zawodowo z rolą matki dziecka do lat 3, a więc w okresie, który wymaga najszerszej opieki ze strony rodziców. W latach pięćdziesiątych XX w. kobiety w Polsce stanęły przed istotnym problemem łączenia pracy zawodowej z macierzyństwem, szczególnie w sytuacji, gdy ówczesne władze akcentowały przede wszystkim aktywność społeczno-zawodową kobiet. Dodatkowo okres ten charakteryzowało mocne zabarwienie ideologiczne i propagandowe, stąd w analizach naukowych, dotyczących przedmiotowego zagadnienia, widoczne jest dwojakie podejście władz Polski Ludowej do roli kobiet w społeczeństwie; początkowo – do połowy lat pięćdziesiątych XX w. jako przodowniczek pracy, a w późniejszym okresie dopiero jako żon i matek. W latach 1950−1955 szybko wzrastała liczba pracujących Polek, w większości były to mężatki, przeciętnie z trojgiem dzieci. Duży przyrost zatrudnienia sięgający prawie 15% rocznie był w tym czasie wynikiem realizacji planu sześcioletniego. Poziom opieki macierzyńskiej wobec dzieci do lat trzech w tym okresie był więc ściśle uwarunkowany pracą zawodową kobiet. Sprostanie wszystkim obowiązkom domowym kobiet musiało polegać także na ich ograniczeniu i przejęciu realizacji niektórych przez wyspecjalizowane instytucje i placówki usługowe. W artykule poruszono kwestie: organizacji systemu opieki nad matką i dzieckiem do lat trzech; obowiązującego modelu rodziny; warunków życia rodzin i roli ówczesnej kobiety – matki oraz poziomu opieki macierzyńskiej i instytucjonalnej jako formy wsparcia dla pracującej matki.