12 Eylül Dönemi Romanlarında İdeolojik Bir Araç Olarak Çocuk Anlatıcı

Artykuł analizuje wykorzystanie narratora dziecięcego jako narzędzia ideologicznego w tureckich powieściach opublikowanych po zamachu stanu z 1980 roku (1980–1987). Badanie koncentruje się przede wszystkim na utworach Feride Çiçekoğlu "Uçurtmayı Vurmasınlar" oraz Önera Yağcı "Kardelen", uwzględniając także funkcję dziecięcej fokalizacji w powieściach A. Kadira Konuka "Gün Dirildi", Latife Tekin "Sevgili Arsız Ölüm" oraz Alev Alatlı "İşkenceci". Metodologicznie artykuł odwołuje się do modelu narratologicznego Mieke Bal oraz do koncepcji wiarygodności narratora opracowanej przez Gretę Olson. Przeprowadzona analiza wykazuje, że narrator dziecięcy często pełni funkcję strategicznego narzędzia narracyjnego, umożliwiającego pośrednie przekazywanie treści ideologicznych oraz omijanie cenzury. Innymi słowy, omawiane powieści nie dążą do oddania głosu dziecku jako podmiotowi, lecz wykorzystują jego głos w celach propagandowych. W "Uçurtmayı Vurmasınlar" narrator Barış został ukazany jako postać psychologicznie wiarygodna, posługująca się językiem i percepcją adekwatnymi do swojego wieku. Tymczasem Gülcan w "Kardelen" przejawia nieprawdopodobny poziom dojrzałości intelektualnej i emocjonalnej, co podważa autentyczność narracji. Artykuł dowodzi, że narrator dziecięcy może funkcjonować nie tylko jako symbol niewinności, lecz także jako nośnik ironii oraz narzędzie krytyki systemowej, zwłaszcza w okresach politycznych ograniczeń swobody wypowiedzi.